متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 426

-امّا در برخی از موارد مثل الصلاه عن المیّت که فرد به نیابت از میّت نماز می خواند،عمل نایب یک وجه بیشتر ندارد.

-فی المثل:عمل نماز مربوط به اجیری است که نماز را می خواند و یا روزه را می گیرد لکن به این نیّت که من این نماز را می خوانم تا که ذمّۀ آن میّت بری شود.

*جناب شیخ چطور است که در الحجّ عن العاجز دو وجه وجود دارد ولی در الصلوه عن المیّت یک وجه؟

-زیرا در آنجا آقای عاجز امر می کند که برو برای من یک حجّ بجا بیاور و لذا عامل می شود عامل بالتّسبیب و لذا فعل از یک جهت به امر نسبت داده می شود و از یک حیث به عامل.

-امّا در الصلاه عن المیّت،و یا در الحجّ عن المیّت،این میّت نیست که امر به صلاه و یا امر به حج می کند تا که نایب فاعل بشود بالتّسبیب،خیر.

*اگر گفته شود که ولیّ میّت پول را به اجیر می دهد و از او می خواهد که برای میّت نماز بخواند و لذا باز هم پای دو نفر در میان است یکی ولیّ یا وصیّ میّت،یکی هم فرد اجیر،چه پاسخ می دهید؟

-می گوئیم:بله،و لکن نماز و یا روزه برای وصیّ یا ولیّ میّت نیست بلکه او یک واسطه است که امور میّت را سر و صورت می دهد.

-الحاصل:الصلاه عن المیّت با الصلاه للمیّت باهم فرقی ندارند.همانطور که الصلاه للمیّت یک وجه ای است،صلاه عن المیّت هم یک وجه ای است یعنی که عمل،عمل اجیر است و لذا شما حضرات بفرمائید که چطور در اینجا یعنی در الصلاه عن المیّت عدالت را شرط می دانید و لکن در آنجا یعنی در الصلاه للمیّت شرط نمی دانید؟

-به عبارت دیگر:چه فرقی میان الصلاه للمیّت و الصلاه عن المیّت وجود دارد؟

-خلاصه اینکه:هیچیک از دو پاسخی که به مسألۀ مورد بحث داده شد مفید فایده نبود.

متن

(الخامس)