متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 429

اقوی تقدیم قول مستأجر است که مدّعی صحّت است،در صورتی که امر زائد بر صحّت را نکند (مثل آنجا که ادّعا نمود که سنه بدینار).

*** تشریح المسائل:

*جهت یادآوری بفرمائید بر اساس حجّیت استصحاب از باب اصول عملیّه چه آثاری بر مستصحب مترتّب می شود؟

-فقط آثار شرعیّۀ بلاواسطۀ مستصحب به برکت استصحاب بر آن مترتّب می شود،لکن هیچیک از آثار و لوازم غیرشرعیّه و یا خارجیّه اعمّ از اینکه عادیّه باشند و یا عقلیّه و همچنین ملازمات عقلیّه و عادیّه و نیز مقارنات اتفاقیّۀ آن و همچنین آثار شرعیّۀ مع الواسطه،با استصحاب قابل اثبات نمی باشند.چرا؟

-زیرا:شارع بما هو شارع وقتی حکم می کند به تنزیل یک امر غیر محقّق،به منزلۀ یک امر محقّق و معلوم،باید که اثر شرعی داشته باشد و الاّ ربطی به شارع نخواهد داشت...

-البته علی القول باعتباره من باب التعبّد.

*با توجه به مقدّمۀ فوق مراد از(انّ الثّابت من القاعده المذکوره...الخ)چیست؟

-اینستکه:مقتضای اصاله الصّحه در فعل غیر عبارتست از ترتّب تمام آثار فعل صحیح واقعی بر آن عمل،لکن آثار شرعیّه ای که فعل صحیح دارد بر عمل الغیر مترتّب می شود.

-و امّا امور خارجیّه ای که ربطی به شارع بما هو شارع ندارد،اعمّ از اینکه از آثار و لوازم عقلیّه و عادیّۀ صحّت باشند و چه از ملازمات صحّت و چه از مقارنات اتّفاقیّۀ آن،هیچیک بر صحّت مترتّب نمی شوند و با اصاله الصّحه اثبات نمی گردند چه اصاله الصّحه را از اصول عملیّۀ تعبّدیّه بدانیم چنانکه برخی بدان قائل اند و چه از امارات ظنیّه بدانیم،فی المثل:

-اگر شخصی کالائی را از کس دیگری خریداری و آن را تسلّم یعنی تحویل هم گرفته است و لکن قبل از تسلیم یعنی پرداخت ثمن از دنیا رفته است.

-اکنون ورثۀ این خریدار میّت نمی دانند که آیا پدر مرحومشان کالای مزبور را در برابر ثمنی خریداری کرده است که شرعا مالیّت و ملکیّت ندارد و به اصطلاح ما لا یملک است مثل میته، خمر و خنزیر و...تا که بیع او فاسد باشد؟و یا به عینی از اعیان مال خود از قبیل فرش،خانه،باغ،