متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 442

-در اصاله الصّحه فی فعل الغیر است که آیا از امارات ظنیّه است و یا از اصول عملیّۀ تعبّدیّه؟ که دو قول در رابطۀ با آن وجود دارد:

1-قول اکثر اینستکه از امارات ظنیّه است،چرا که اکثر فقهاء از جمله علاّمه برای اثبات حجیّت این اصل به ظاهر حال مسلم تمسّک کرده اند.

-بلاشک ظاهر حال مفید ظنّ نوعی است و از آن باب دارای ارزش است.

-البته مرحوم محقّق قمی در اثبات حجّیت این اصل به قانون غلبه تمسّک کرده است که آن نیز از امارات ظنیّه بوده و مفید ظنّ است بدین معنا که فرد مسلمان غالبا عملش را صحیح انجام می دهد،و الظّنّ یلحق الشیء بالاعم الاغلب.

2-برخی از متأخرین هم آن را از اصول عملیّۀ تعبّدیّه دانسته اند که اگر به فرض از اصول عملیّۀ تعبدیّه باشد این اصول خود بر دو قسم اند:محرزه و غیرمحرزه

*مراد از اصول عملیّه تعبدیّه غیرمحرزه چیست؟

سلسله اصول عملیّه ای هستند که فقط در حکم جاری شده و ترخیص ظاهری می آورند و الاّ محرز موضوع نیستند ولو تعبّدا،فی المثل:

-اصل برائت عقلی تنها دلالت دارد که شرب این مایع در ظاهر مرخّص فیه است و ارتکاب آن عقاب ندارد بخاطر اینکه عقاب بلابیان قبیح است لکن،نمی تواند بگوید که بنا را بگذار بر آب بودن چرا که این امر به عهدۀ اصل نیست.

*مراد از اصول عملیّۀ تعبّدیّۀ محرزه چیست؟

-اینستکه:هریک از این اصول،صرفا یک اصل حکمی نمی باشد بلکه اصلی است که ولو از روی تعبّد باشد،موضوع را برای ما احراز می کند که پس از آن حکم خود به خود مترتب می شود، فی المثل با قاعدۀ فراغ و تجاوز:

-اوّل نتیجه می گیریم که فلان شرط و یا فلان جزء انشاء الله انجام شده است.

-سپس می گوئیم که پس اعاده لازم نیست و یا قضا لازم نیست و عمل صحیح است.

-و امّا معنای به شکّت اعتنا نکن اینستکه:بنا را بر انجام مشکوک فیه بگذار.

*حاصل مطلب؟

حاصل مطلب اینستکه:مفاد استصحاب و مفاد اصاله الصّحه نیز همین است یعنی که به