متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 464

1-ضع امر اخیک علی احسنه.و گفته شد که حمل بر احسن هم به اینستکه حمل بر صدق شود و نه کذب،مضافا بر اینکه کلمۀ امر،اعم است از قول و فعل فرد مسلم.

2-صدّقه و کذّبهم،که گفته شد صدّقه به معنای اینستکه:او را تصدیق کن یعنی که اگر برادر مؤمنت سخنی گفت بگو راست می گوید.

-البته راستی عبارتست از مطابقت خبر با واقع که البته هر خبر مطابق با واقع حجّت هم هست.

3-من اتّهم مؤمنا فهو ملعون ملعون،و گفته شد که اتهام در فعل حرام است چنانکه اتهام در قول نیز مذموم است،و لذا باید که حمل بر صدق نمود و این معنای حجیّت خبر اوست.

*مراد از خصوصیاتی که مورد اشاره قرار گرفت چیست؟

1-یکی آیۀ شریفۀ اذن است که فرمود:یؤمن بالله و یؤمن للمؤمنین ای یصدّقهم،که چگونگی استدلال به آن در مباحث حجیّت خبر واحد بیان شد.

2-یکی هم روایت شریفۀ امام صادق(علیه السلام)به فرزندش اسماعیل است که اصل قضیه اجمالا عبارتست از:

-انّ اسمعیل بن الامام صادق(علیه السلام)کان له بضاعه فاراد ان یعطیها رجلا-بالمضاربه فاستشار اباه(علیه السلام)فی ذلک،فمنعه عنه من جهه-ذکر النّاس ذلک الرّجل بالسّوء و شرب الخمر،فعصی اسمعیل اباه-فی ذلک،و اعطاه البضاعه،فما مضت مدّه الاّ و قد ضاعت الی اللّه فی بیته الحرام و یدعو اللّه و یطلب منه الاجر فی ضیاع متاعه-فقال(علیه السلام)له:لیس لک من الاجر شیء لانّک سمعت انّه فاسق-فاذا شهد عندک المسلمون،فصدّقهم...

*محلّ شاهد کدام فراز است؟

-اخرین جملۀ حدیث است که المسلمون با(ال)آمده و مفید عموم است یعنی که هر مسلمانی نزد تو شهادتی داد و از امری اخبار کرد او را تصدیق کن و گفتار او را حمل بر صدق نما.

-اینست معنای(الاصل فی خبر کلّ مسلم الصّدق و الحجیّه.

پس:به برکت این ادلّه،اصل اوّلی در خبر هر مسلمانی حجّیّت است.لکن خرج ما خرج که گفتیم مراد باب شهادات است و باب روایات.

-و امّا بقی،که سایر ابواب مراد است.