متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 466

3-باب حدسیّات،که در امور حدسیّه از جمله اجتهادات در مسائل فقهی،فرهنگی،سیاسی و...،خبر هر مسلمانی مورد قبول نیست.

نکته:اصولا خبر در این باب پذیرفته نیست.

4-باب نظریات که در امور نظریه از قبیل حدوث و قدم عالم،وجود صانع و...اصلا اخبار ملاک نمی باشد و هرکسی خود باید بوسیلۀ برهان بدان دست یابد و...

-نکته:در امور حدسیّه و نظری،در مواردی هم خبر یک نفر البته با شروطی مورد قبول است از جمله:

*باب فتوی،چرا که فتوای مفتی واحد جامع الشرائط حجّت است.

*باب تعیین قیمتها و اروش جنایات که در این امور نیز قول یک نفر از اهل خبره حجّت است.

*باب تعیین و تشخیص بیماری که قول یک طبیب از آنجا که طبیب است دارای ارزش می باشد.

الحاصل:تا به اینجا اصلی نیافتیم مبنی بر اینکه خبر هر مسلمانی حجّت باشد.

*پس مراد از(نعم یمکن ان یدّعی:...الخ)چیست؟

اینستکه:آیا می توان گفت که الاصل فی خبر العدل ان یکون حجه؟

-شیخنا در ابتدا می فرماید:امکان دارد که کسی ادعا کند که بله اصل اوّلی در خبر عدل به دلیل مفهوم آیۀ نباء و امثال آن از روایات که در باب حجیّت خبر واحد گذشت،حجیّت است.

-امّا پس از آن می فرماید:این اصل نیز ناتمام بوده و به درد همۀ ابواب نمی خورد،چرا که در خبر عادل واحد نیز احتمالاتی وجود دارد:

1-احتمال تعهّد کذب 2-احتمال خطا 3-احتمال غفلت و نسیان و...

-در اینجا آیۀ نباء احتمال اوّل یعنی تعهّد کذب را برمی دارد و دلالت می کند بر اینکه از این باب معطّل نشو و شخص عادل انشاء الله دروغ نمی گوید چونکه ملکۀ عدالت دارد.

-امّا آیۀ شریفه،احتمالات دیگر را برنمی دارد و لذا باید آنها را با یک سری اصول عقلائیّه از قبیل اصل عدم خطأ و نسیان و...برداشت.

-و اما این اصول عقلائیّه نیز در اخبار از امور حسیّه جاری می شود و لا غیر.