متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 467

-البته،خبر عدل در اخبار از امور حسیّه ارزش دارد و نه امور حدسیّه و نظریّه.

متن

و أمّا الاعتقادات،فنقول:

إذا کان الشّکّ فی انّ اعتقاده ناش عن مدرک صحیح من دون تقصیر عنه فی مقدّماته،أو من مدرک فاسد لتقصیر منه فی مقدّماته،فالظاهر وجوب الحمل علی الصّحیح؛لظاهر بعض ما مرّ:

من وجوب حمل امور المسلمین علی الحسن دون القبیح.

و أمّا إذا شکّ فی صحّته بمعنی المطابقه للواقع،فلا دلیل علی وجوب الحمل علی ذلک، ولو ثبت ذلک أوجب حجّیّه کلّ خبر أخبر به المسلم؛لما عرفت؛من أنّ الأصل فی الخبر کونه کاشفا عن اعتقاد المخبر.

أمّا لو ثبت حجّیّه خبره:

فقد یعلم أنّ العبره باعتقاده بالمخبر به،کما فی المفتی و غیره ممّن یعتبر نظره فی المطلب، فیکون خبره کاشفا عن الحجّه لا نفسها.

و قد یعلم من الدلیل حجّیّه خصوص إخباره بالواقع،حتّی لا یقبل منه قوله:اعتقد بکذا.

و قد یدلّ الدّلیل علی حجّیّه خصوص شهادته المتحققه تاره بالإخبار عن الواقع،و اخری بالإخبار بعلمه.

و المتّبع فی کلّ مورد ما دلّ علیه الدلیل،و قد یشتبه مقدار دلاله الدلیل.

و یترتّب علی ما ذکرنا قبول تعدیلات أهل الرجال المکتوبه فی کتبهم،و صحّه التعویل فی العداله علی اقتداء العدلین.

ترجمه

اصاله الصّحه در اعتقادات

-و امّا در رابطۀ با اصاله الصّحه در اعتقادات می گوئیم: