متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 481

-پس:لا دلیل لحجیّه خبر العادل فی الحدسیّات الاّ فی موارد خاصّه.

-بله،می توان گفت الاصل اصاله حجیّه قول العدلین،یعنی که این مطلب کلیّت دارد چه در باب روایات باشد چه در باب احکام باشد و چه در باب موضوعات باشد و چه در باب جرح و تعدیل و چه در باب لغت باشد،چرا؟

-زیرا ادلّۀ عامی مثل:فاستشهدوا شهیدین من رجالکم و یا ادلّۀ دیگری وجود دارد که دلالت بر کلّی بودن این بیّنه دارد.

*جناب شیخ در مواردی که قول الغیر حجّت است مثل خبر ثقه در احکام و در روایات مصطلحه، قول مفتی در افتاء و قول شاهد در شهادت،آیا تفاوتی در مسأله وجود ندارد؟

-چرا در برخی از جهات تفاوتهایی وجود دارد،فی المثل:

1-در برخی از موارد از جمله بعضی از روایات،قول حجّت است،منتهی اعتقاد قائل ملاک حجیّت است،یعنی چیزی که در حقیقت حجّت است،اعتقاد گوینده است.

-بنابراین:اگر در اینگونه موارد گفته شود که فلانی قولش حجّت است یعنی که قولش کاشف عن الحجّه است.

-فی المثل:در اجماع منقول وقتی گفته می شود که این نقل اجماع حجّت است یعنی که کاشف عن الحجه است که قول معصوم باشد.

-و یا در مثل قول مفتی و یا به تعبیر دیگر خبر دادن مجتهد که از فتوای خودش خبر می دهد،وقتی گفته می شود که قولش حجّت است یعنی که عقیده اش حجت است.

*ثمرۀ این حجیّت اعتقاد چیست؟

-اینستکه:لازم نیست که حتما اخبار باشد و اینکه مجتهد حتما خبر بدهد که المسأله کذا و کذا،بلکه عمل او نیز کفایت می کند.

-به عبارت دیگر:از نحوۀ عمل و رؤیت کار او می توانیم اعتقاد او را کشف کنیم و لذا ملاک اعتقاد اوست که در فعل او ظهور پیدا می کند.ولو سخنی نگفته باشد و چیزی ننوشته باشد.

-پس:قول و فعل در اینجا فرقی نمی کند بلکه هرآنچه که کاشف از اعتقاد او باشد حجّت است.

-البته این مطلب اختصاصی به اهل فتوی ندارد،بلکه هر اهل فنّی از جمله صاحبان صنایع