متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 521

است و ما شک داریم که آیا ظهر واجب است یا جمعه؟

-یعنی اجمالا می دانیم که یکی از آن دو واجب است و لکن تفصیلا نمی دانیم که کدامیک از آن دو است؟و لذا:

*از یک طرف به لحاظ حالت سابقه ای که وجود دارد،جای استصحاب وجوب جمعه است و نه جای جمع بین دو نماز جمعه و ظهر.

*از طرف دیگر به لحاظ علم اجمالی که ما داریم جای اصاله الاحتیاط و جمع میان ظهر و جمعه است.

-پس اصل استصحاب در اینجا با اصل احتیاط تعارضا،بفرمائید کدام مقدّم است؟

2-شما به مقدار چهار فرسنگ از موطن خود خارج شده و در چهار فرسنگی یک شب بیتوته می کنید و فردای آن روز به محلّ خود برمی گردید.

-شک می کنید که آیا باید قصر بخوانید یا اتمام؟چه باید بکنید؟

*از یکطرف به لحاظ حالت سابقۀ وجوب اتمام،استصحاب وجوب اتمام جاری شده و معیّنا باید تمام بخوانید.

*از طرف دیگر در سر چهار فرسنگی،علم اجمالی دارید که یا قصر است و یا اتمام و لکن تفصیلا نمی دانید که کدامیک است و لذا به لحاظ علم اجمالی باید احتیاط کرده بین قصر و اتمام جمع نمائید.

در اینجا نیز اصل استصحاب با اصل احتیاط و یا قاعدۀ اشتغال تعارضا،چه باید کرد و کدامیک از دو اصل بر دیگری مقدّم است.

-نکته:هردو مثال فوق در رابطۀ با شبهۀ حکمیّه بود.

3-شخصی تصمیم گرفته است که تا مسافت شرعیّه یعنی هشت فرسنگ مسافرت کند و لذا این فرد:

-به محض اینکه به حدّ ترخص یعنی نقطه ای که خفاء اذان و جدران می شود رسید باید که نمازش را به قصر بخواند.

-امّا به نقطه ای رسیده است که نمی داند آنجا حدّ ترخّص است تا که قصر بخواند یا که نیست تا تمام بخواند؟