متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 55

تقوّم الحکم به،المستلزم لانتفائه بانتفائه.

لکنّک عرفت:أنّ العناوین مختلفه و الأحکام أیضا مختلفه،و قد تقدّم حکایه بقاء نجاسه الخنزیر المستحیل ملحا عن أکثر أهل العلم،و اختیار الفاضلین له. (1)

و دعوی:احتیاج استفاده غیر ما ذکر من ظاهر اللفظ إلی القرینه الخارجیّه،و الا فظاهر اللفظ کون القضیّه مادام الوصف العنوانیّ،لا تضرّنا فیما نحن بصدده؛لأنّ المقصود مراعاه العرف فی تشخیص الموضوع و عدم الاقتصار فی ذلک علی ما یقتضیه العقل علی وجه الدقّه،و لا علی ما یقتضیه الدلیل اللفظیّ إذا کان العرف بالنسبه إلی القضیّه الخاصّه علی خلافه.

و حینئذ،فیستقیم أن یراد من قولهم:«إنّ الأحکام تدور مدار الأسماء»أنّ مقتضی ظاهر دلیل الحکم تبعیّه ذلک الحکم لاسم الموضوع الذی علّق علیه الحکم فی ظاهر الدلیل،فیراد من هذه القضیّه تأسیس أصل،قد یعدل عنه بقرینه فهم العرف أو غیره،فافهم.

ترجمه

معنای عبارت الاحکام تدور مدار الاسماء

-و از آنچه ما گفتیم روشن می شود که معنای این سخن فقهاء که می گویند:احکام دائرمدار اسماءاند اینستکه:احکام دائرمدار اسماء موضوعاتی هستند که آن موضوعات معیار در وجود آن احکام و عدم آنها می باشند.

-پس اگر شارع بفرماید:انگور حلال است،در صورتی که ثابت شود که موضوع مسمای این اسم(یعنی عنب)است،اسم دائرمدار عنب می شود در نتیجه به هنگام کشمش شدن،آن اسم (یعنی عنب)منتفی می شود.

-امّا اگر از عرف و یا غیرعرف معلوم شود که موضوع آن کلّی موجود در عنب است که مشترک در عنب و کشمش یا بین آن دو و بین عصیر،حکم دائرمدار این کلّی خواهد بود و نه اسم عصیر و...