متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 599

طهارت آن ملاقی یعنی آب قلیل بنمائیم.

-البته بعض از اصحاب ما ثبوت این تلازم را انکار و حکم کرده اند به هردو اصل به نجاست صید و طهارت آب(که جمع بین سببی و مسبّبی است).تمام.

ادّعای اجماع بر تقدیم استصحاب موضوعی بر حکمی

-بدانکه بعضی از مشایخ معاصر ما یعنی شریف العلماء از مرحوم شیخ علی در حاشیۀ روضه نقل کرده اند:ادّعای اجماع بر مقدّم بودن استصحاب موضوعی(مثل تقدّم استصحاب حیات زید)بر استصحاب حکمی(مثل استصحاب عدم وجوب فطره)را.

-شاید که این ادعای اجماع استنباط حدسی باشد از بناء علماء و استمرار سیرۀ عملی آنها بر اصل موضوعی و لذا احدی استصحاب کریّه الماء را معارض با استصحاب بقاء نجاست در آن ثوبی که بوسیلۀ آن آب شسته شده،قرار نداده است،و یا احدی استصحاب قلّت را با استصحاب طهارت آبی که مثلا ملاقی با ثوب نجس است معارض قرار نداده(بلکه هم استصحاب می کنند قلّت را و نتیجه می گیرند انفعال را)و یا احدی استصحاب حیات موکّل را با استصحاب فساد تصرّفات وکیلش را معارض قرار نداده است(بلکه استصحاب حیات کرده و معاملۀ وکلای او را تصحیح می کنند).

مناقشۀ شیخ در ادّعای اجماع مذکور

-شیخ می فرماید:لکن شما از آنچه که در رابطۀ با نظر شیخ طوسی و محقّق(ره)گفته شد خلاف این مطلب را متوجّه شدید(چونکه ایشان سببی را با مسبّبی و یا موضوعی را با حکمی معارض قرار داده اند که تعارضا و تساقطا و لذا گفته اند که با استصحاب حیات،وجوب فطره ثابت نمی شود).

گذشته از این:استصحاب در شکّ سببی(یعنی اصول سببیه اعم از موضوعی و حکمی) همیشه نسبت به استصحاب مسبّبی(و یا اصول مسبّبیّه)از قبیل موضوع هستند نسبت به حکم،چرا که زوال نجاست لباس از آثار بقاء طهارت این آب است بواسطۀ استصحاب و لذا اصل سببی نسبت به اصل مسبّبی از قبیل موضوع است برای حکم.چرا؟

-زیرا طهارت آب از احکام موضوع آنچنانی یعنی خود آب است و زوال نجاست هم بر این طهارت آب بار شده است(و لذا حکم و موضوع هستند).