متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 640

عدم القدره.

نعم مثال هذا فی الاستصحاب أن یکون هناک استصحابان بشکّین مستقلّین امتنع شرعا أو عقلا العمل بکلیهما من دون علم إجمالیّ بانتقاض أحد المستصحبین بیقین الارتفاع،فإنّه یجب حینئذ العمل بأحدهما المخیّر و طرح الاخر،فیکون الحکم الظاهریّ مؤدّی أحدهما.

و إنّما لم نذکر هذا القسم فی أقسام تعارض الاستصحابین؛لعدم العثور علی مصداق له؛فإنّ الاستصحابات المتعارضه یکون التنافی بینها من جهه الیقین بارتفاع أحد المستصحبین،و قد عرفت أنّ عدم العمل بکلا الاستصحابین لیس مخالفه لدلیل الاستصحاب سوّغها العجز؛لأنّه نقض الیقین بالیقین،فلم یخرج عن عموم«لا تنقض»عنوان ینطبق علی الواحد التخییری.

ترجمه

بیان یک توهّم در مسألۀ مورد بحث

-و چه بسا توهّم می شود به اینکه؛عموم دلیل استصحاب(که هیچ یقینی را با شک منتقض نکنید)مثل عموم اکرم العلماء و مثل عموم انقذ کلّ غریق و مثل عموم اعمل بکلّ خیر است در اینکه هرگاه عمل به عام در دو فرد معارضش(مثل دو غریق)مشکل بشود طرح هردو فرد جایز نمی باشد،بلکه ناگزیر از عمل به مقدار ممکن بوده و آن انجام یکی از دو فرد از روی تخییر و طرح فرد دیگر است،چرا که این مقدار نهایت کاری است که مقدور است،و روی همین حساب در باب خبرین متعارضین گفتیم:

-اصل در دو دلیل متعارض در صورت نبود جانب ترجیح و به شرط قدرت عمل به هردو، تخییر است و نه تساقط.

-استصحاب نیز یکی از ادلّه است و لذا عمل به یقین سابق به قدر امکان واجب است،سپس اگر اجرای استصحاب در هردو یقین به جهت تنافی و تعارض میان آن دو مشکل بشود،عمل به یکی از آن دو واجب است و طرح هردو جایز نیست.

دفع این توهّم

-این توهّم دفع می شود به اینکه:عدم تمکّن و توانائی از عمل به هردو فرد اگر بخاطر عدم