متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 13 صفحه 641

قدرت بر انجام آن باشد در حالیکه مقتضی برای عمل به هردو موجود است پس آنچه(از تحت عموم تکلیف)خارج است غیرمقدور است و آن عمل به هریک از آن دو است مجتمعا با عمل به آن دیگری و لکن انجام یکی از آن دو به صورت منفرد و جدای از آن دیگری مقدور می باشد و لذا ترک آن جایز نیست و حال آنکه در ما نحن فیه(یعنی تعارض استصحابین)اینگونه نیست، چونکه پس از علم اجمالی(به اینکه یکی از آن دو حالت سابقه اش را از دست داده)مقتضی برای حرمت نقض هردو یقین موجود نمی باشد چرا که عدم قدرت منع از آن می کند.

-بله،مثال برای این مطلب،در باب استصحاب اینستکه:دوتا استصحاب در آنجا باشد با دو شک مستقل بدون اینکه علم اجمالی به انتقاض یکی از آن دو مستصحب داشته باشیم که عمل به هردو استصحاب شرعا و یا عقلا ممنوع است.

-پس در اینصورت عمل به یکی از آن دو و کنار گذاشتن آن دیگری از روی تخییر واجب است و لذا حکم ظاهری مؤدّی و نتیجۀ یکی از دو استصحاب است.

-قطعا ما این قسم از متعارضین را در اقسام تعارض استصحابین ذکر نکرده بودیم و این بخاطر عدم دست یابی به مصداقی برای آن بود.چرا؟

-زیرا که تنافی بین دو استصحاب متعارض از استصحابات متعارضه از جهت یقین به ارتفاع حالت سابقه در یکی از دو مستصحب است و(شما)دانستید که عمل نکردن ما به هردو استصحاب،مخالفتی با دلیل استصحاب که عدم قدرت آن را مباح می کند،نمی باشد.چرا؟

-زیرا که عمل کردن به آن،نقض یقین به یقین است،و لذا در اینجا یک عنوانی که منطبق بشود بر واحد تخییری،از عموم لا تنقض خارج نشد.

*** تشریح المسائل:

*حاصل مطلب در(و ربّما یتوهّم:...الخ)در اینجا چیست؟

-اینستکه:برخی توهّم کرده اند که اینجا یعنی تعارض الاستصحابین جای تساقط نیست بلکه جای تخییر است و ما نحن فیه یعنی ادلّۀ استصحاب مثل موارد ذیل است:

1-اگر مولائی به عبدش بگوید:اکرم کلّ عالم و به حسب فرض صد عالم در خارج موجود باشد و آن عبد حداکثر توان اکرام به هشتاد نفر را داشته باشد و نسبت به بیست نفر باقیمانده فاقد