متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 200

متن المقام الثانی: فی التّراجیح

الترجیح: تقدیم إحدی الأمارتین علی الاخری فی العمل؛ لمزیّه لها علیها بوجه من الوجوه.

و فیه مقامات:

الأوّل: فی وجوب ترجیح أحد الخبرین بالمزیّه الدّاخلیّه أو الخارجیّه الموجوده فیه.

الثانی: فی ذکر المزایا المنصوصه، و الأخبار الوارده.

الثالث: فی وجوب الاقتصار علیها أو التعدّی إلی غیرها.

الرابع: فی بیان المرجّحات الداخلیّه و الخارجیّه.

ترجمه

مقام دوّم: در تراجیح

اشاره

- ترجیح عبارتست از مقدّم داشتن یکی از دو امارۀ متعارض بر دیگری در عمل (و نه در حجیّت چونکه هر دو حجّت اند)، به دلیل مزیّت (و رجحانی) که آن اماره به وجهی از وجوه، بر دیگری دارد.

- در این مقام دوّم: چهار مقام از بحث وجود دارد:

- مقام اوّل: در وجوب ترجیح یکی از دو خبر متعارض است به سبب یک مزیّت داخلی (مثل اعدل بودن او) و یا خارجی (مثل مطابق بودن احد الخبرین با شهرت عملیّه).

- مقام دوّم: در ذکر مزایا (و مرجّحات) منصوصه و اخبار واردۀ (مربوط به خبرین متعارضین) است.

- مقام سوّم: در وجوب اکتفاء و قناعت بر مرجّحات منصوصه یا تعدّی به مرجّحات غیر منصوصه است.

- مقام چهارم: در بیان مرجّحات است، اعم از مرجّحات داخلی و خارجی.

تشریح المسائل

* جناب شیخ مقام اوّل از دو مقام بحث در باب تعادل و تراجیح، پیرامون تعادل بود که طی دو مرحله مورد بحث واقع شد:

- یک مرحلۀ آن مربوط بود به مقتضای قاعدۀ اوّلیّه، و مرحلۀ دوّم مربوط بود به مقتضای قاعدۀ ثانویّه.

- اینک بفرمائید که مقام ثانی پیرامون چه امری است؟

- پیرامون تراجیح است؛ کلمۀ تراجیح هم جمع کلمۀ ترجیح است.

* ترجیح در لغت به معنای برتری دادن یکی از دو یا چند امر بر دیگری و تقدیم آن بر سایرین است.

البته، ترجیح: