متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 26

- خوب البیان البیان، مطلب عین مطلب قبل است و چیز تازه ای ندارد.

یعنی که این دلیل نیز حاکم بر اصاله العموم است. چرا؟

- زیرا معنای حجیّت خبر ثقه اینستکه: به احتمال خلاف اعتنا نکن یعنی به احتمال عدم تخصیص، به احتمال عدم قرینۀ تخصیص اعتنا نکن، یعنی دیگر در اینجا اصاله العموم جاری نکن، چونکه خبر ثقه ای که آمده خود قرینۀ تخصیص است.

الحاصل: در چهار صورت مذکور ما در دو صورت اصاله العموم را از باب تعبّد حجّت دانستیم، و در دو صورت از باب ظنّ حجّت دانستیم.

- در هر چهار صورت هم موضوع آن را شک در قرینه تخصیص گرفتیم

- امّا گفتیم دلیلی که در این چهار صورت در برابر اصاله العموم قرار می گیرد:

1 - در صورتیکه از جمیع جهات قطعی باشد یکون واردا.

2 - و چنانچه از بعض جهات ظنّی باشد یکون حاکما.

* شروع بحث در چهار صورت دیگر چگونه است؟

- به همان ترتیبی است که در صور چهارگانۀ بالا ذکر شد، منتهی، موضوع در این چهار صورت با موضوع در آن چهار صورت متفاوت است، یعنی:

* تا به اینجا موضوع، شک در قرینۀ تخصیص بود، لکن از این به بعد یعنی در چهار صورت دوّم، موضوع نبودن قرینۀ تعبّدیّه است.

- البته، در هر یک از این چهار صورت، لا تکرم النحاه، یکون واردا علی اصاله العموم، فی المثل:

مولا گفته اکرم العلماء و ما می خواهیم اصاله العموم را در صورتیکه قرینۀ تعبّدی بر خلافش نباشد، از باب تعبّد جاری کنیم.

* از طرف دیگر به ما رسیده است که لا تکرم النحاه.

- درصورتیکه این لا تکرم النحاه از جمیع جهات قطعی باشد می شود قرینۀ وجدانیّه و چنانچه از بعض جهات ظنّی باشد می شود قرینۀ تعبّدیّه.

- موضوع اصاله العموم هم نبودن قرینۀ تعبّدیّه است، و لذا وقتی قرینۀ تعبّدیّه آمد، اصاله العموم می رود و در نتیجه لا تکرم النحاه می شود وارد بر اصاله العموم.

* عقلای عالم هم اصاله العموم را از باب ظن حجّت و موضوعش را نبودن قرینۀ تعبّدیّه قرار داده اند.

- خوب در اینجا یک لا تکرم النحاه در مقابل اکرم العلماء قرار گرفته است منتهی می گوئیم این لا تکرم النحاه؛

1 - اگر از جمیع جهات قطعی باشد یکون واردا علی اصاله العموم بخاطر اینکه بالاتر از قرینۀ تعبّدیّه