متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 260

-(یُرِیدُونَ أَنْ یَتَحاکَمُوا إِلَی الطّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ یَکْفُرُوا بِهِ) .(1)

* عمر بن حنظله می گوید: به امام علیه السّلام عرض کردم: پس این دو نفر شیعه که در امر مالی منازعه دارند برای رفع نزاع چه باید بکنند و به کدامین محکمه مراجعه نمایند؟

* امام علیه السّلام در پاسخ فرمودند: دقت کنند و بنگرند و از میان شیعیان ما کسی را که راوی و بازگوکنندۀ اخبار و احادیث ما است و اهل نظر و اندیشه در حلال و حرام ما است و عارف به احکام ما است. او را برگزیده و هر دو بدان راضی شوند و به حکومت و قضاوت تن دردهند چرا که من (که امام آنان هستم) چنین کسی را (حاکم و مجتهد جامع الشرائط را) حاکم و قاضی بر شما قرار دادم و هنگامی هم که به وی مراجعه کردند و او قضاوتی نمود باید پذیرفته و تسلیم باشند و اگر زیر بار نرفتند گمان نکنند که به سخن یک فقیه بی اعتنایی شده است، بلکه در حقیقت حکم خدا را سبک شمرده و سخن ما را نادیده گرفته و زیر پا انداخته اند، و کسی که کلام ما را ردّ کند، در حقیقت بر خدا ردّ نموده است (چرا که قرآن فرموده:

أَطِیعُوا اللّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ و...)، و کسی که بر خدا در کند (یعنی دستور او را زیر پا گذارد) گناهش عظیم و در حد شرک به خداوند است.

* عمر بن حنظله می گوید: به حضرتش عرض کردم: اگر هریک از دو نفر شیعۀ طرف دعوا برای خود یک نفر از راویان حدیث شما و عارفان به احکام شما را برگزیدند و راضی شدند که او در حق آنها حکم باشد و خود آن دو نفر حکم در مقام حکم و قضاوت اختلاف کردند.

[فی المثل: از دو نفر حکم، رأی یکی این بود که فلان مال به عنوان ارث به پسر بزرگتر می رسد و رأی حکم دیگر برخلاف آن بود و یا یکی رأیش این شد که وصیّت از اصل مال اخراج می شود و باید همۀ مبلغی را که وصیّت شده است به موصی له بدهند، وارث راضی باشد یا نه، و دیگری رأیش این شد که وصیّت از ثلث نافذ است و مازاد بر آن منوط به اذن وارث است و...]

- و منشأ این اختلاف هم، اختلاف دو حکم در حدیث شما بود یعنی که هر کدام برای حکم خود مستند و مدرکی از احادیث شما نقل کردند، در اینجا چه باید کرد؟

[در اینجا دو اختلاف وجود دارد یکی اختلاف در حکم و قضاء، یکی اینکه منشاء این اختلاف، اختلاف در روایت امام علیه السّلام است، که فعلا قسمت اوّل را پاسخ داده اند...]

مرجّحات حکمین

* حضرت علیه السّلام فرمودند: حکم و قضاوت ارزشمند، حکم حاکمی است که از این دو نفر اعدل آن دو و افقه و اصدق و اورع باشد.

- حکم او را بگیرند و به حکم حاکم دیگر (که فقیه است و ورع و صادق و عادل...) اعتنا نکنند.