متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 273

قول شما برای ما نقل می شود در این فرض چه کنم؟

- حضرت فرمود: هر روایتی که راوی آن در نزد تو عادل تر و در پیش تو موثّق تر است به آن اخذ کن (و روایت دیگر را کنار بگذار).

- عرض کردم راویان هر دو حدیث نزد من عادل و مورد قبول و وثوق هستند، در اینجا چه کنم؟

- فرمودند: دقت کن و هر حدیثی را که موافق عامّه است رها کن و آن را که مخالف عامّه است اخذ و بدان عمل نما، سپس علّت آوردند به اینکه:

- فانّ الحقّ فیما خالفهم، یعنی حق در ناحیۀ حدیثی است که مخالف عامّه است.

- عرض کردم گاهی هر دو حدیث موافق عامّه هستند، و یا که هیچکدام موافق عامّه نیست (مثلا به حسب فرض رأی عامّه در فلان امر وجوب است و لکن دو حدیث متعارض یکی دال بر حرمت دیگری بر اباحۀ آن امر است که هیچیک موافق عامّه نیست) در اینجا چه کنم؟

- فرمودند: در اینصورت به آن حدیثی که مطابق احتیاط است اخذ و عمل و آن دیگری را رها کن.

(مثلا حدیثی که دالّ بر وجوب است در مقابل لا یجب، و یا یحرم در مقابل لا یحرم، احتیاط است).

- عرض کردم: اگر هر دو موافق احتیاط بودند (یعنی که هر دو الزام آور باشند چه از قبیل یجب و یحرم باشد و چه از قبیل: صلّ الظهر و صلّ الجمعه...) و یا هر دو مخالف احتیاط بودند (یعنی که هیچکدام الزام آور نبود مثل یکره و یستحبّ یا یباح) در اینجا چه کنم؟

- حضرت فرمودند: در این هنگام که باب رجحان به رویت بسته شد، مخیّری که هر حدیثی را که خواستی اخذ و بدان عمل کنی و آن دیگری را واگذاری و عمل نکنی.

***

تشریح المسائل

- بیان چند نکته:

- چهار قسم تخییر وجود دارد:

1 - یکی اذن فتخیّر است که تخییر شرعی ظاهری در مسألۀ اصولی است.

* چرا شرعی است؟

- چون شارع آن را فرموده است.

* چرا ظاهری است؟

- چونکه حضرات ائمه علیهم السّلام دستور به ظاهر داده اند.

* مراد از اینکه گفته شد مسأله ای اصولی است چیست؟

- مراد از مسألۀ اصولی حجیّت است.