متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 275

متن الثّالث: ما رواه الصّدوق بإسناده عن أبی الحسن الرضا علیه السّلام فی حدیث طویل، قال فیه:

«فما ورد علیکم من حدیثین مختلفین فاعرضوهما علی کتاب اللّه، فما کان فی کتاب اللّه موجودا حلالا أو حراما فاتّبعوا ما وافق الکتاب، و ما لم یکن فی الکتاب فاعرضوه علی سنن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و اله، فما کان فی السّنّه موجودا منهیا عنه نهی حرام أو مأمورا به عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و اله أمر إلزام، فاتّبعوا ما وافق نهی النّبیّ صلّی اللّه علیه و اله و أمره، و ما کان فی السنّه نهی إعافه أو کراهه ثمّ کان الخبر خلافه، فذلک رخصه فی ما عافه رسول الله صلّی اللّه علیه و اله و کرهه و لم یحرّمه، فذلک الذی یسع الأخذ بهما جمیعا، و بأیّهما شئت وسعک الاختیار من باب التّسلیم و الاتّباع و الرّد إلی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و اله، و ما لم تجدوه فی شیء من هذه الوجوه فردّوا إلینا علمه، فنحن أولی بذلک، و لا تقولوا فیه بآرائکم، و علیکم بالکفّ و التّثبّت و الوقوف، و أنتم طالبون باحثون حتّی یأتیکم البیان من عندنا».(1)

الرابع: ما عن رساله القطب الراوندی بسنده الصّحیح عن الصادق علیه السّلام:

«إذا ورد علیکم حدیثان مختلفان فاعرضوهما علی کتاب اللّه، فما وافق کتاب الله فخذوه و ما خالف کتاب الله فذروه(2) ، فإن لم تجدوهما فی کتاب الله فاعرضوهما علی أخبار العامّه، فما وافق أخبارهم فذروه، و ما خالف أخبارهم فخذوه».(3)

ترجمه

روایت صدوق رحمه اللّه

- سوّمین حدیث (از احادیث باب متعارضین) روایتی است که مرحوم صدوق در من لا یحضر به سند خودش از امام رضا علیه السّلام نقل کرده که اصل حدیث طولانی است، (و لذا فقط قسمت محل شاهد را در اینجا می آوریم).

- امام علیه السّلام در آن حدیث می فرماید: هرگاه دو حدیث مختلف و متعارض به شما رسید آن دو را به سنن (یعنی سنت های قطعیۀ نبویّه) رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله عرضه کنید، اگر در سنت نبوی صلّی اللّه علیه و اله از آن عمل نهی شده به نوع نهی مولوی تحریمی، همان ملاک است و باید پیروی کرده از آن عمل اجتناب کنید و اگر در سنت نبویّه به آن عمل امر شده ایم به نوع امر الزامی مولوی باز باید متابعت کنیم (یعنی که دال بر وجوب رجحان پیدا می کند).

- و امّا اگر در سنت نبویه از آن عمل نهی شده است به نوع نهی اعافتی یا کراهتی.

1- (1) - عیون الاخبار الرضا علیه السّلام 21:2، و الوسائل 82:18، الباب 9 من أبواب صفات القاضی، الحدیث 21.
2- (2) - فی المصدر: «فردّوه».
3- (3) - الوسائل 84:18 و 85، الباب 9 من أبواب صفات القاضی، الحدیث 29.