متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 286

تشریح المسائل

* حاصل مطلب در (اذا عرفت ما تلوناه علیک... الخ) چیست؟

- اینستکه: پس از بیان اخبار علاجیّه و استفادۀ این مطلب که به حکم این اخبار ترجیح واجب است، باید بدانیم که ظواهر خود این اخبار فی الجمله با یکدیگر تعارض دارند که باید رفع شود و ما بتوانیم از این اخبار مطلب خود را بدست آوریم.

- البته، سخن در این رابطه در پنج موضع است که به ترتیب بیان خواهد شد.

* حاصل مطلب در (الاوّل: فی علاج تعارض مقبوله ابن حنظله و مرفوعه زراره... الخ) چیست؟

- در علاج و رفع تعارض میان مقبولۀ ابن حنظله با مرفوعۀ زراره است:

- و امّا بیان تعارض:

* مقبوله صریح است در اینکه: ترجیح به صفات راوی از قبیل اعدلیّت و افقهیّت و... بر ترجیح به شهرت روائی مقدم است، یعنی اگر دو حدیث تعارض کردند که یکی شاذ است و لکن روات آن اعدل و افقه هستند و دیگری مشهور است و لکن رواتش عادل و فقیه و... می باشند.

- در اینجا به حکم مقبوله، حدیث شاذ بر حدیث مشهور مقدم است بخاطر ترجیح به صفات.

- بله، اگر هر دو حدیث از حیث صفات راوی برابر بودند آنگاه نوبت به ترجیح به شهرت بر شذوذ می رسد.

* و امّا مرفوعه صریح است در عکس مطلب مذکور، یعنی ترجیح به شهرت را بر ترجیح به صفات مقدّم داشته است، یعنی:

- اگر دو حدیث تعارض کنند در حالی که احدهما مشهور است و لکن رواتش عادل و فقیه و... هستند و دیگری شاذ است در حالیکه رواتش اعدل و افقه و... می باشند، حدیث مشهور مقدّم است بر حدیث شاذ.

- بله، اگر هر دو حدیث مشهور یا هر دو شاذ باشند، آنگاه نوبت به ترجیح به صفات راوی می رسد، بر عکس مقبوله.

* انما الکلام در اینستکه: این تعارض را چگونه حل کنیم؟ آیا مقبوله را ترجیح دهیم یا مرفوعه را؟

- جناب شیخ در رابطۀ با حلّ تعارض میان این دو حدیث سه فراز از بحث را مطرح می کند که ذیلا یکی پس از دیگری مطرح می شود:

* مراد شیخ از (و هی و ان کانت ضعیفه السّند إلاّ... الخ) چیست؟

- فراز اوّل از بحث است که در آن می فرماید:

- هیچکدام از مقبوله و مرفوعه بر یکدیگر برتری ندارند بلکه هرکدام از جهتی قوی و از جهتی