متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 291

- پس، وجوب رجوع به امام بعد از تمام شدن مرجّحات، می باشد (یعنی که تا مرجّحات تمام نشده، شما حق ترجیح داری و این معارض با آن روایت احتجاج است چراکه روایت احتجاج می گوید حق ترجیح نداری چرا مجبورا به یک مرجّح).

علاج تعارض:

- ظاهر، لزوم طرح (یعنی کنار گذاشتن) خبر سماعه بن مهران است، به دلیل معارضه اش با مقبوله که راجح بر آن است.

- پس: اطلاقات ترجیح همه سالم باقی می ماند.

تشریح المسائل

* موضوع بحث در موضع دوّم از مواضع پنجگانۀ مورد بحث چیست؟

اینستکه: اخبار علاجیّه از یک نظر به چهار دسته تقسیم می شوند:

1 - اخباری که به قول مطلق حکم به توقّف کرده و اوّلین وظیفه را توقّف دانسته اند و سپس در صورتیکه مضطر به عمل شدیم نوبت به عمل به راجح می رسد و آن هشتمین حدیث از احادیث باب است که ذکر گردید.

2 - اخباری که ابتداء و به صراحت مرجّحات را مطرح ساخته و سپس حکم به توقّف کرده است و فرموده: (اذن فارجه حتّی تلقی امامک) مثل مقبولۀ عمر بن حنظله، که عمده حدیث از احادیث باب است.

3 - اخباری که به قول مطلق و بدون در نظر گرفتن مرجّحات حکم به تخییر کرده است.

4 - اخباری که پس از نبود هرگونه مرجّحی امر به تخییر کرده است مثل مرفوعۀ زراره.

* حاصل مطلب در (و اخبار التوقّف، علی ما عرفت... الخ) چیست؟

اینستکه: در اینجا وجوه فراوانی برای جمع بین اخبار مزبور در کتب اصولیین آمده است و ما به سه وجه الجمع از این وجوه اشاره می کنیم:

1 - دستۀ اوّل و دوّم از قبیل مطلق و مقید یا ظاهر و نصّ هستند و قانون در این موارد اینستکه:

یقدّم النّص علی الظاهر و المقیّد علی المطلق.

- بنابراین: گام اوّل در مقبوله ترجیح است آن هم نسبت به زمان تمکن از دست یابی به امام علیه السّلام به آن عمل می کنیم و چنانچه ترجیحی نبود جای توقّف است.

2 - دستۀ سوّم و چهارم نیز از قبیل مطلق و مقید یا مجمل و مبیّن هستند البته بنابر اینکه اخبار دستۀ سوّم مطلق باشند و یا مجمل.

- روشن است که در اینجا باید که مطلقات را بر مقیّدات حمل کرده و پس از فقد مرجّحات حکم کنیم به تخییر.