متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 293

متن الثالث: أنّ مقتضی القاعده تقیید إطلاق ما اقتصر فیها علی بعض المرجّحات بالمقبوله، إلاّ أنّه قد یستبعد ذلک؛ لورود تلک المطلقات فی مقام الحاجه، فلا بدّ من جعل المقبوله کاشفه عن قرینه متّصله فهم منها الإمام علیه السّلام أنّ مراد الرّاوی تساوی الروایتین من سائر الجهات، کما یحمل إطلاق أخبار التّخییر علی ذلک.

الرابع: أنّ الحدیث الثانی عشر الدالّ علی نسخ الحدیث بالحدیث، علی تقدیر شموله للرّوایات الإمامیّه - بناء علی القول بکشفهم علیهم السّلام عن النّاسخ الّذی أودعه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و اله عندهم - هل هو مقدّم علی باقی التّرجیحات أو مؤخّر؟ وجهان:

من أنّ النّسخ من جهات التّصرّف فی الظاهر؛ لأنّه من تخصیص الأزمان؛ و لذا ذکروه فی تعارض الأحوال، و قد مرّ و سیجیء تقدیم الجمع بهذا النّحو علی التّرجیحات الاخر.

و من أنّ النّسخ علی فرض ثبوته فی غایه القلّه، فلا یعتنی به فی مقام الجمع، و لا یحکم به العرف، فلا بدّ من الرّجوع إلی المرجّحات الاخر، کما إذا امتنع الجمع. و سیجیء بعض الکلام فی ذلک.

ترجمه

راه درمان تعارض سوّم:

اشاره

- اینستکه: مقتضای قاعده، تقیید کردن اطلاق (و یا به تعبیر دیگر حمل مطلق بر مقید کردن) اخباری است که در آنها به بعضی از مرجحات (ذکر شده در) مقبوله، اکتفا، شده است.

اشکال:

- لکن این علاج گاهی بعید به شمار آمده (مبتلای به اشکال است)، چراکه مطلقات (که در آنها ذکر مرجّحات نشده یا اگر شده به یک مرجح اکتفا شده)، همه در مقام حاجت است (و این تأخیر بیان از وقت حاجت است).

جواب:

- پس ناگزیریم از اینکه بگوئیم: مقبولۀ عمر بن حنظله، کاشف از یک قرینۀ متصله است که امام از آن قرینۀ متصله فهمیده است که مراد راوی، دو روایتی است که از همۀ جهات مساوی اند (بجز در یک یا دو جهت) و لذا حضرت علیه السّلام به ذکر همان یک یا دو مرجح بسنده نمودند (و لذا تأخیر بیان از وقت حاجت نیست)، چنانکه اطلاق اخبار تخییر (که ذکر مرجّحی در آنها نشده) حمل بر مقید می شوند.

چهارمین تعارض:

اشاره

- اینستکه: روایت دوازدهم، دلالت دارد بر نسخ حدیث (پیامبر مثلا) بوسیلۀ حدیث ائمه علیهم السّلام با این فرض که نسخ، شامل روایات ائمه علیهم السّلام نیز بشود، آن هم بنابر کشف ائمه علیهم السّلام از ناسخی که رسول اللّه