متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 300

اشکال:

- (چطور ائمه علیهم السّلام، آن مرجحات صدوری را در ادلّه علمیه بیان کرده اند، لکن این ترجیح دلالی را که شما مرتب به آن اشاره می کنید در جایی ذکر نفرموده اند؟)

- چونکه این معنا (یعنی تقدیم ترجیح دلالی بر ترجیح سندی) مرتکز در ذهن اهل لسان است و لذا نیازی به بیان آنها در کلام معلوم الصدور (یعنی اخبار علاجیّه که به دلیل متواتر بودنشان دلیل علمی نامیده می شوند) نمی باشد، و لکن بعید نیست که ترجیح دلالی (و تقدیم آن) در کلمات محکیّۀ از ائمه علیهم السّلام که با دلیل یا به تعبیر دیگر با خبر ثقه (یعنی ظنّی) ثابت شده اند (مثل روایت سیزده و چهارده) که نازل به منزلۀ علم اند، اراده و یا بیان شده باشد.

- مراد امام در روایت سیزدهم:

- اینستکه: مبادرت کردن به طرح این خبر (یعنی ینبغی... که اظهر در استحباب است) که منافی با خبر دیگر (یعنی اغتسل) است (و ظهور در وجوب دارد) جایز نیست ولو آن دیگری (یعنی اغتسل به دلیل اینکه راوی اش اعدل است) ارجح از این یکی (یعنی ینبغی است که راوی اش عادل است، چرا که با وجود ترجیح دلالی که اظهریت این یکی باشد نوبت به ترجیح سندی نمی رسد) وقتی که ردّ متشابه از آن دو به محکمشان امکان دارد.

مراد امام علیه السّلام در روایت چهاردهم:

- اینستکه: فقیه کسی است که در کلمات حکایت شده از جانب آنها تأمّل کند، و مبادرت به طرح روایاتی (مثل ینبغی غسل الجمعه، و یحرم اکرام عالم الفاسق)، به دلیل تعارضشان با روایاتی (مثل اکرم العلماء، و اغتسل یوم الجمعه) که به دلیل مرجحات صدوری ارجح از آن روایات اند نکند.

- الحاصل: غرض از این دو روایت (سیزده و چهارده)، تحریک و تشویق (مجتهد) بر تلاش و کوشش و بذل جهد در معانی روایات، و عدم مبادرت به طرح این خبری است که دارای ترجیح دلالی است، به مجرّد وجود مرجّح (از مرجّحات صدوری در روایت دیگر.)

***

تشریح المسائل

* موضوع بحث در موضع پنجم از مواضع خمسۀ مورد بحث چیست؟

اینستکه: اخبار علاجیّه از یک منظر دیگر بر دو دسته اند:

1 - بیشتر این اخبار صحبت از مرجّحات و اخذ به راجح و طرح مرجوح دارند و در صورت عدم رجحان سخن از تخییر در اخذ به احدهما و طرح دیگری می گویند و لکن حرفی از جمع بین احادیث نزده اند.