متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 303

هر ترجیحی مقدّم می باشد.

تلخیص المطالب

* جناب شیخ حاصل و خلاصۀ بحث در رابطۀ با چهارده روایتی که خواندیم این بود که:

- در خبرین متعارضین اخذ بالرّاجح واجب است، چه رجحان، رجحان صدوری باشد و چه رجحان، جهت صدوری باشد و هکذا.

- گرچه دو حدیث آخر از آن جهت که تنها مرجّحات دلالی درشان بود، اجنبی از بحث ما بودند، و لکن من حیث المجموع از طریق این روایات ثابت شد که اگر یکی از دو خبر متعارض، مزیتی بر دیگری داشته باشد، اخذ به آن ذی المزیّه واجب است.

- به عبارت دیگر: وظیفۀ ما هم در این رابطه اینستکه: از طریق اخبار علاجیّه، تعارض خبرین متعارضین را معالجه کنیم.

* حال بفرمائید که موضوع بحث در رابطۀ با خود اخبار علاجیّه، پیرامون چه امری است؟

- پیرامون این مطلب است که: بعضا ظواهر خود این اخبار مبتلای به تعارض است.

* اوّلین مورد از موارد تعارض در این اخبار در کجاست؟

- بین روایت اوّل یعنی مقبولۀ عمر بن حنظله، و روایت دوّم یعنی مرفوعۀ زراره است.

* دلیل بر تعارضشان چیست؟

- اینستکه: در مقبوله، اوّل صفات راوی یعنی اعدلیت، افقهیّت و... را آورده است و سپس مرجّح شهرت را ذکر نموده، و حال آنکه در مرفوعه اوّل مرجّحات خبری یا به تعبیر دیگر صفات روایت را آورده، و سپس، صفات راوی را ذکر نموده.

* راه علاج یا طریق رفع این تعارض چیست؟

1 - راه علاج اوّل اینستکه بگوئیم: خود مرفوعه که طرف دعوی است، می گوید: من را رها کرده، به دنبال مقبوله بروید. چرا؟

- زیرا مقبوله، به لحاظ روایی مشهور است، و لذا معارضه ای در کار نیست.

2 - راه علاج دوّم اینستکه بگوئیم: مطلقا اینگونه نیست که ما روایت شاذ را کنار گذاشته، به مشهور عمل کنیم، بلکه اگر راوی روایت شاذ، افقه، اعدل و اصدق و... باشد، به شاذ عمل می کنیم.

3 - راه علاج سوّم اینستکه بگوئیم: اساسا موضوع هر یک از این دو روایت با دیگری متفاوت است.

چرا؟ زیرا:

- موضوع مرفوعه، مربوط به خبرین است، درحالی که مرجّح در خبرین اشهریّت است.

- موضوع مقبوله در رابطۀ با حکمین است، درحالی که مرجّح در حکمین، افقهیّت و اعدلیّت است.