متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 329

متن و منها: تعلیله علیه السّلام الأخذ بالمشهور بقوله: «فإنّ المجمع علیه لا ریب فیه». توضیح ذلک:

أنّ معنی کون الرّوایه مشهوره کونها معروفه عند الکلّ، لا مقطوع الصحه من جمیع الجهات کما یدلّ علیه فرض السّائل کلیهما مشهورین، و المراد بالشّاذّ ما لا یعرفه إلاّ القلیل، و لا ریب أنّ المشهور بهذا المعنی لیس قطعیّا من جمیع الجهات - قطعیّ المتن و الدّلاله - حتّی یصیر ممّا لا ریب فیه، و إلاّ لم یمکن فرضهما مشهورین، و لا الرّجوع إلی صفات الرّاوی قبل ملاحظه الشّهره، و لا الحکم بالرّجوع مع شهرتهما إلی المرجّحات الاخر، فالمراد بنفی الرّیب نفیه بالإضافه إلی الشّاذّ، و معناه: أنّ الرّیب المحتمل فی الشاذّ غیر محتمل فیه: فیصیر حاصل التّعلیل ترجیح المشهور علی الشّاذّ بأنّ فی الشّاذّ احتمالا لا یوجد فی المشهور، و مقتضی التعدّی عن مورد النّصّ فی العلّه، وجوب التّرجیح بکلّ ما یوجب کون أحد الخبرین أقلّ احتمالا لمخالفه الواقع.

ترجمه

فراز دوّم از فرازهای اخبار علاجیّه که در جهت اثبات کلیّت کبرای کلّی از آن استفاده

اشاره

می شود:)

- و از جملۀ این فقرات، علّت آوردن امام علیه السّلام برای خذ المشهور، به اینکه مجمع علیه (یا همان مشهور) لا ریب فیه است، توضیح ذلک:

- اینکه: معنای مشهور بودن روایت در اینجا، معروف بودن آن عند الکل است، نه مقطوع الصّحه بودن از تمام جهات.

دلیل بر مطلب مذکور اینکه:

- چنانکه فرض سؤال سائل (مبنی بر اینکه) هردو روایت مشهوراند، بر آن دلالت می کند

- و مراد از شاذ، روایتی است که آن را نمی شناسند، مگر تعداد کمی.

- و شکی نیست که مشهور به معنای معروف عند الکل، به معنای قطعی الصّحه از تمام جهات یعنی قطعی المتن و الدلاله نیست، تا که آن خبر مشهور از جمله اخباری باشد که مقطوع الصّحه است، و إلاّ فرض آن دو خبر به عنوان مشهور ممکن نیست (چونکه دو خبر مشهور به معنای مقطوع الصحه با هم تعارض ندارند)

- و نیز (اگر مشهور به معنای مقطوع الصحه باشد)، رجوع به صفات راوی (که ظنی است)، قبل از ملاحظۀ شهرت، ممکن نیست (یعنی امکان نداشت که امام قبل از ترجیح به شهرت که مرجح قطعی است سخن از ترجیح به صفات که از مرجّحات ظنیه هستند به میان آورد).