متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 330

- و نیز (اگر هر دو مشهور یعنی مقطوع الصّحه باشد) حکم (امام) به رجوع به مرجّحات دیگر معنا ندارد.

- پس: مراد از نفی ریب در مجمع علیه (یا مشهور)، نسبت به خبر شاذ است و معنای آن اینستکه:

ریب و (عیبی) که احتمال دارد در شاذ باشد، در مشهور نیست.

- حاصل این تعلیل، ترجیح دادن مشهور بر شاذ می باشد، چرا که در شاذ احتمال (ریبی) هست که آن احتمال در خبر مشهور یافت نمی شود.

- و مقتضای تعدّی از مورد نصّ در علت، وجوب ترجیح است به هر مرجّحی که موجب می شود یکی از دو خبر، احتمال مخالفتش با واقع کمتر باشد.

***

تشریح المسائل

* موضوع بحث در این قسمت چیست؟

- پرداختن به فراز دوّم از فرازهایی است که در اخبار علاجیّه آمده و می توان از آن در جهت اثبات کلیّت کبرای کلی و تعمیم در ما نحن فیه استفاده نمود و لذا شیخ می فرماید:

- یکی از مرجّحات منصوصه، در مرفوعه و در مقبوله عبارت بود از ترجیح به شهرت که امام علیه السّلام فرمودند: خذ بما اشتهر بین اصحابک و اترک الشّاذ النّادر.

- سپس علت آوردند به اینکه: فانّ الجمع علیه لا ریب فیه، و لذا ما می خواهیم از این تعلیل، یک مناط به دست آورده، و یک کبرای کلی استخراج کنیم به اینکه

- معیار ترجیح به هر مزیّتی است که موجب اقربیت الی الواقع شود.

اوّلا: مراد از مجمع علیه بالاتفاق، مشهور است و نه اجماع مصطلح.

ثانیا: شهرت دارای سه شعبه است:

1 - شهرت روائی 2 - شهرت عملی 3 - شهرت فتوائی

توضیح ذلک اینکه:

* شهرت روائی عبارتست از اینکه: روایت و نقل یک حدیث در میان محدثین و ارباب الحدیث، مشهور و معروف است و مثل مقبوله ابن حنظله همگان آن را نوشته اند، گرچه همه به آن عمل نکرده باشند.

* شهرت عملی عبارتست از اینکه: یک حدیثی از حیث نقل بسیار شاذ است و لکن از حیث عمل، مشهور فقهاء به آن عمل کرده و بر طبق آن فتوی داده اند مثل مرفوعه زراره.

* و امّا شهرت فتوائی عبارتست از اینکه: فتوای بر حکمی از احکام، مشهور است اعم از اینکه اصلا