متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 370

المحذورین یا حرمت و وجوب که حرمت را اقرب الی الواقع نمی کند بلکه آن را در اولویّت قرار می دهد) و مثل اصل عملی، بنابراینکه از باب تعبّد ظاهریّه باشد (که مذهب مشهور است، و اجتماع دو ظن در آن نمی شود).

- و قرار دادن (مرجّح خارجی) مستقل از مرجّحات، اعم از اینکه مؤثر باشد و یا غیر مؤثر، بویژه آنچه غیر مؤثر در خبر است (مثل دو مثال اخیر)، خالی از مسامحه نیست.

***

تشریح المسائل

* آخرین مقام از بحث یعنی مقام چهارم از مقامات چهارگانۀ بخش دوّم باب تعادل و تراجیح، پیرامون چه امری است؟

- پیرامون مرجّحات احد المتعارضین است بر دیگری و اینکه چه عواملی موجب می شود که یک حدیث متعارض، بر رقیب غلبه کرده و رجحان پیدا کند و حجیّت فعلیه شود و امتیاز بیشتر را به خود اختصاص دهد و حدیث دیگر بطور کلی طرح و یا توجیه شود؟

* مراد از (و هی علی قسمین:...) چیست؟

اینستکه: مرجّحات و مزایای احد الخبرین المتعارضین بر دیگری در یک تقسیم بندی اساسی به دو قسم تقسیم می شوند:

1 - مرجّحات داخلیّه 2 - مرجّحات خارجیّه

مرجّحات داخلیّه، عبارتند از: مرجحاتی که داخل در محدودۀ خود خبر و حدیث موجودند.

- به عبارت دیگر: هر مزیت و یا امتیازی که فاقد استقلال بوده و بطور علیحده در خارج موجود نیست بلکه وجودش صددرصد وابستۀ به وجود خبر است و قوامش به خود حدیث است، یعنی که با قطع نظر از خبر، آن عامل وجود و تحقّقی ندارد، مرجّح داخلی نامیده می شود.

- فی المثل: ترجیح به صفات راوی از مرجّحات داخلیه و مربوط به سند حدیث است، چراکه تا خبری نباشد و از طریقی به دست ما نرسیده باشد سخن از صفات راوی معنا ندارد.

- و همچنین ترجیح به علوّ سند و یا ترجیح به شهرت روائی و یا ترجیح به افصحیّت و یا ترجیح به منقول به لفظ بودن نسبت به منقول به معنا، که همه در حول وحوش خبر دور می زنند از مرجّحات داخلیّه بحساب می آیند.

* و امّا مرجّحات خارجیّه عبارتند از: عواملی که خارج از محدودۀ خبر هستند و لکن بطور ضمنی سبب رجحان حدیثی بر حدیث دیگری می شوند.

- به عبارت دیگر: هر مزیّتی که در خارج از خود استقلال داشته و فی حدّ ذاته موجود است، اعمّ از