متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 384

متن نعم قد یظهر من عباره الشّیخ فی الاستبصار خلاف ذلک، بل یظهر منه أنّ التّرجیح بالمرجّحات یلاحظ بین النّصّ و الظّاهر، فضلا عن الظّاهر و الأظهر؛ فإنّه بعد ما ذکر حکم الخبر الخالی عمّا یعارضه، قال:

و إن کان هناک ما یعارضه فینبغی أن ینظر فی المتعارضین، فیعمل علی أعدل الرّواه فی الطریقین.

و إن کانا سواء فی العداله عمل علی أکثر الرّواه عددا.

و إنّ کانا متساویین فی العداله و العدد و کانا عاریین عن جمیع القرائن التی ذکرناها نظر:

فإن کان متی عمل بأحد الخبرین أمکن العمل بالآخر علی بعض الوجوه و ضرب من التأویل، کان العمل به أولی من العمل بالاخر الذی یحتاج مع العمل به إلی طرح الخبر الآخر: لأنّه یکون العامل به عاملا بالخبرین معا.

و إن کان الخبران یمکن العمل بکلّ منهما و حمل الآخر علی بعض الوجوه من التأویل، و کان لأحد التأویلین خبر یعضده أو یشهد به علی بعض الوجوه - صریحا أو تلویحا، لفظا أو دلیلا - و کان الاخر عاریا عن ذلک، کان العمل به أولی من العمل بما لا یشهد له شیء من الأخبار. و إذا لم یشهد لأحد التأویلین خبر آخر و کانا متحاذیین.

کان العامل مخیّرا فی العمل بأیّهما شاء، انتهی موضع الحاجه.

ترجمه

ظاهر کلام شیخ طوسی برخلاف کبرای کلّی

اشاره

- بله، گاهی از عبارت مرحوم شیخ طوسی در استبصار، خلاف کبرای کلّی مذکور استفاده می شود (بدین معنا که اوّل به حساب دیگر مرجّحات می رسد و سپس در صورت یکسان بودن خبرین به سراغ مرجّح دلالی می رود)

- بله از شیخ طوسی استفاده می شود که ترجیح به مرجّحات (توسط ایشان) بین نص و ظاهر (یعنی عام و خاص) مورد لحاظ واقع می شود تا چه رسد به ظاهر و اظهر.

- پس: شیخ طوسی پس از ذکر حکم خبری که فاقد معارض است می گوید:

- اگر در اینجا برای خبر معارضی پیدا شد که با آن معارضه کند، شایسته است که وضعیت متعارضین مستقیما مورد نظر واقع شده، بر روایتی که راویانش اعدل اند عمل شود.

- و اگر هر دو روایت از جهت عدالت مساوی بودند به روایتی که رواتش بیشتر است (یعنی که مشهور بین اصحاب است) عمل می شود.