متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 394

- اینستکه: همین فرمایشاتی که از شیخ طوسی نقل شد، از جملات بعضی از اخباریین نیز استفاده می شود و آن اینستکه:

- اگر به فرض حدیثی ظهور در وجوب داشته باشد و حدیث دیگری ظهور در استحباب، ما حق نداریم که به برکت حدیث رخصت و استحباب از ظهور حدیث وجوب رفع ید کرده و آن را حمل بر استحباب کنیم.

- و یا فی المثل: نمی توانیم از ظهور حدیث تحریم که دارای لا تفعل است بخاطر ظهور حدیث کراهت که مثلا دارای لا ینبغی فعله و یا لا بأس و... می باشد، رفع ید کنیم، صرفا به این بهانه که این کار طریق جمع است، چونکه این حمل صحیح نمی باشد. چرا؟

- بخاطر اینکه در اخبار باب یعنی روایات علاجیّه، سخن از جمع بین الدلیلین و ترجیح به دلالت به میان نیامده است.

نکته: از مثالی که برخی از اخباریها آورده و منکر حمل خبر ظاهر در وجوب و حرمت بر استحباب و کراهت شده است، می توان حدس زد که وی نیز منکر جمعهای عقلی و تبرّعی است، و لکن منکر جمع عرفی نیست، مگر اینکه مثال مذکور را از باب نصّ و ظاهر بحساب آوریم بدین معنا که حدیثی ظهور در وجوب داشته باشد و حدیث دیگر نص در استحباب و ترخیص باشد و در این باب نیز منکر جمع باشد و هکذا...

- ضمنا سخن شیخ طوسی این بود که در یک مرحله ای پس از فقدان مرجّحات نوبت به جمع می رسد و لکن این محدث بطور کلّی منکر جمع است و در هیچ مرحله ای اجازۀ رجوع به جمع بینهما را نمی دهد، چه قبل از مراجعۀ به مرجّحات و چه بعد از آن. چرا؟

- چونکه پس از آن نیز اخبار علاجیّه تکلیف ما را تعیین کرده، که حکم به تخییر است و لذا نوبت به جمع نمی رسد.

* پس مراد از (و ربّما یلوح هذا ایضا من کلام المحقّق القمی،... الخ) چیست؟

اینستکه: معنای مذکور از سخنان محقّق قمی در باب عام و خاص، در مسألۀ بناگذاری عام بر خاص نیز استنباط می شود. چرا که ایشان:

- در ابتدا فرموده اند: واجب است که عام را بر خاص مبتنی کرده و خاص را مقدّم بداریم.

- سپس فرموده است که ممکن است کسی اشکال کرده بگوید:

- در لسان اخبار علاجیّه سخن از بناگذاری و حمل و جمع نیست، بلکه مستقیما و ابتدا به ساکن سخن از مرجّحات است.

- به عبارت دیگر: یعنی: موافق کتاب را اخذ و مخالف آن را طرح کنید، مخالف عامّه را اخذ و موافق با