متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 395

آنها را طرح کنید، مشهور را اخذ و شاذ را رها کنید.

- خلاصه، صحبت از ترجیح به دلالت اصلا مطرح نشده است.

- پس: چگونه شما صحبت از بناء عام بر خاص می کنید؟

سپس جناب میرزا جواب می دهد به اینکه در این جا دو مقام از بحث وجود دارد:

1 - یکی مقتضای قاعدۀ اوّلیّه، یعنی که ما باشیم و همین عنوان عمومیّت و خصوصیّت با قطع نظر از مرجّحات، البته با این ملاحظه باید که عام را با خاص تخصیص بزنیم، چرا که هر خاصی قرینۀ عرفیه است بر مراد مولی از عام.

2 - یکی هم مقتضای قاعدۀ ثانویّه، یعنی ملاحظۀ مرجّحات خارجیّه است که البته به این اعتبار، چه بسا عام بر خاص ترجیح داشته باشد.

- فی المثل: عام موافق کتاب باشد و خاص مخالف آنکه البته باید عموم عام را گرفته و خاص را کنار بگذاریم یا که در خاص مرتکب مجازگوئی شده و آن را حمل بر خلاف ظاهر کنیم و لکن چنین فرضی در باب بناء العام علی الخاص از محلّ نزاع خارج است.

- از اینجا می فهمیم که جناب میرزای قمی رحمه اللّه نیز مثل شیخ طوسی رحمه اللّه معتقد است که با وجود مرجّحات، نوبت به ترجیح دلالی و حمل خاص بر عام نمی رسد.