متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 396

متن و التّحقیق: أنّ هذا کلّه خلاف ما یقتضیه الدّلیل؛ لأنّ الأصل فی الخبرین الصّدق و الحکم بصدورهما فیفرضان کالمتواترین، و لا مانع عن فرض صدورهما حتّی یحصل التّعارض؛ و لهذا لا یطرح الخبر الواحد الخاصّ بمعارضه العامّ المتواتر.

و إن شئت قلت: إنّ مرجع التّعارض بین النّصّ و الظّاهر إلی التّعارض بین أصاله الحقیقه فی الظاهر و دلیل حجیّه النّصّ، و من المعلوم ارتفاع الأصل بالدلیل. و کذا الکلام فی الظاهر و الأظهر؛ فإنّ دلیل حجیّه الأظهر یجعله قرینه صارفه عن إراده الظاهر، و لا یمکن طرحه لأجل أصاله الظهور، و لا طرح ظهوره لظهور الظّاهر، فتعیّن العمل به و تأویل الظّاهر به. و قد تقدّم فی إبطال الجمع بین الدلیلین ما یوضح ذلک.

ترجمه

مناقشۀ شیخنا در بیانات احسائی و مرحوم شیخ طوسی:

- تحقیق در مطلب اینستکه:

این دو مذهب (افراطی و تفریطی) همه برخلاف مقتضای دلیل است. چرا؟

بیان سوّم: در تقویت مذهب مشهور:

- زیرا اصل در خبرین (نصّ و ظاهر، به دلیل عدالت روّاتشان) صدق هر دو خبر است (یعنی که مقتضی موجود)، و حکم (بر طبق آیۀ نباء) صدور هر دو خبر (از معصوم) است.

- پس: فرض این دو خبر واحد عادل، مثل دو خبر متواتر است، و از فرض صدور هیچیک از آن دو مانعی وجود ندارد، تا اینکه تعارض (یعنی تنافی در مدلول دو خبر) پیدا شود (که آن هم در ظاهرین متباینین است).

- و لذا (به خاطر اینکه در نصّ و ظاهر مقتضی موجود و مانع مفقود است) خبر واحد خاص (مثلا یحرم اکرام العالم الفاسق)، به سبب معارضۀ خبر عام متواتر با آن طرح نمی شود.

بیان چهارم: در تقویت مذهب مشهور:

اشاره

- و (در تثبیت مذهب مشهور) اگر می خواهی بگو: مرجع تعارض میان نصّ و ظاهر (مثل: اکرم العلماء و یحرم اکرام العالم الفاسق) به تعارض میان اصاله العموم (یا اصاله الحقیقه) در ظاهر (که اکرام همۀ علماء را واجب می داند) و دلیل حجیّت نصّ (که اکرام علمای فاسق را حرام می داند) است، در حالیکه ارتفاع اصل به سبب دلیل روشن است.

- و این چنین است کلام در ظاهر (مثل اغتسل یوم الجمعه) و اظهر (مثل: ینبغی غسل الجمعه).