متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 403

متن و یشکل بصدق التّعارض بینهما عرفا و دخولهما فی الاخبار العلاجیّه؛ إذ تخصیصها بخصوص المتعارضین اللذین لا یمکن الجمع بینهما إلاّ بإخراج کلیهما عن ظاهرهما خلاف الظاهر، مع أنّه لا محصّل للحکم بصدور الخبرین و التّعبّدر بکلیهما؛ لأجل أن یکون کلّ منهما سببا لإجمال الآخر، و یتوقّف فی العمل بهما فیرجع إلی الأصل؛ إذ لا یترتّب حینئذ ثمره علی الأمر بالعمل بهما.

نعم، کلاهما دلیل واحد علی نفی الثّالث، کما فی المتباینین.

و هذا هو المتعیّن؛ و لذا استقرّت طریقه العلماء علی ملاحظه المرجّحات السّندیّه فی مثل ذلک، إلاّ أنّ اللازم من ذلک وجوب التّخییر بینهما عند فقد المرجّحات، کما هو ظاهر آخر عبارتی العدّه و الاستبصار المتقدّمتین. کما أنّ اللازم علی الأوّل التّوقّف من أوّل الأمر و الرّجوع إلی الأصل إن لم یکن مخالفا لهما، و إلاّ فالتّخییر من جهه العقل، بناء علی القول به فی دوران الأمر بین احتمالین مخالفین للأصل، کالوجوب و الحرمه.

ترجمه

اشکال در جمعی که متوقف بر تصرّف در احدهما لا بعینه است:

- و نیز اشکال می شود به صدق تعارض بین ظاهرین (یعنی عام و خاص من وجه که در مادۀ اجتماع یعنی عالم شاعر تعارض دارند) و دخول آن دو در اخبار علاجیّه. چرا؟

چرا قسم سوّم را ملحق به قسم اوّل کرده و آن را داخل در اخبار علاجیّه نمودید؟

- زیرا: اختصاص اخبار علاجیّه به خصوص متعارضین قسم اوّل که جمع بینهما ممکن نیست مگر به اخراج هر دو از ظاهرشان؛ خلاف ظاهر است (چونکه اخبار علاجیّه می گوید هرجا که عرف متحیّر شد باید که اعمال ترجیح نمود و این تحیّر در عام و خاص من وجه وجود دارد).

دیگر اینکه محصّلی در حکم به صدور هر دو (از معصوم علیهم السّلام) و تعبّد به آن دو (در حالیکه می داند که یکی از آن دو را باید رد کند) وجود ندارد. چرا؟

- بخاطر اینکه هریک از این دو ظاهر (یعنی اکرم العلماء و لا تکرم الشعراء) سبب اجمال آن دیگری است، و لذا در عمل به آن دو توقف پیش می آید و در نتیجه رجوع به اجرای اصل می شود. چرا؟

- زیرا: در این هنگام (که اجمال عارض شده) ثمره ای بر عمل به این دو مترتب نمی شود (یعنی که معنای مطابقی هیچیک از آن دو به دلیل اجمال قابل عمل نیست).

- بله، این دو خبر (وجوب و حرمت) دلیل واحدی هستند بر نفی قول ثالث (مثلا اباحه، و لذا معنای التزامی آن بدرد می خورد)

- این (که قسم اوّل و سوّم جای جمع نیست بلکه جای اعمال ترجیح است) همان قول متعیّن است.