کتابخانه بالقرآن

متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 414

صفحه 414

متن و قد تلخّص ممّا ذکرنا: أنّ تقدیم النّصّ علی الظّاهر خارج عن مسأله التّرجیح بحسب الدّلاله؛ إذ الظّاهر لا یعارض النصّ حتّی یرجّح النّصّ علیه. نعم النّصّ الظنّی السند یعارض دلیل سنده لدلیل حجّیّه الظهور، لکنّه حاکم علی دلیل اعتبار الظّاهر. فینحصر التّرجیح بحسب الدّلاله فی تعارض الظّاهر و الأظهر؛ نظرا إلی احتمال خلاف الظّاهر فی کلّ منهما بملاحظه نفسه، غایه الأمر ترجیح الأظهر.

ترجمه

تنبیه اوّل: خارج بودن تقدیم نص بر ظاهر از مسألۀ ترجیح:

اشاره

- آگاهی مهمی بر آنچه تا به اینجا گفتیم اینستکه:

- تقدیم نصّ بر ظاهر به حسب دلالت، خارج از مسألۀ ترجیح است، چرا که ظاهر (مثل اکرم العلماء) معارضه نمی کند با دلالت نص (که یحرم اکرام الفسّاق باشد)، تا اینکه نصّ ترجیح پیدا کند بر ظاهر.

- بله، دلیل صدور آن نصّ ظنّی الصدور (یعنی به لحاظ سند)، با دلیل حجیّت ظاهر معارضه می کند و لکن نصّ (به لحاظ دلالت) حاکم است بر دلیل اعتبار ظهور.

- پس: ترجیح (و یا جمع عرفی) به حسب دلالت منحصر می شود به تعارض میان ظاهر (اغتسل...) و اظهر (ینبغی...)، البته با نظر به اینکه در هریک از آن دو فی نفسه احتمال خلاف ظاهر می رود.

- نهایت امر اینکه: ترجیح، اظهر است.

***

تشریح المسائل

* حاصل مطلب شیخ در (و قد تلخّص ممّا ذکرنا:... الخ) چیست؟

- اینستکه: موارد جمع عرفی بطور کلّی عند المشهور در دو باب خلاصه می شود:

1 - باب نصّ و ظاهر 2 - باب اظهر و ظاهر

- و امّا دیگر ابواب از قبیل عام و خاص، مطلق و مقید و... داخل در همین دو باب هستند.

* انما الکلام در چیست؟

- در اینستکه: از دو باب مذکور هم، باب نصّ و ظاهر که در آن نصّ را مقدّم داشته و به توجیه ظاهر می پردازیم از باب ترجیح دلالی خارج است چونکه ظاهر با نصّ تعارضی با هم ندارند بلکه همیشه نصّ بر ظاهر مقدّم است، حال یا از باب ورود و یا از باب حکومت. یعنی:

* اگر دلیلی که نصّ است، قطعیّ السّند باشد بر ظاهر وارد است.

- بخاطر اینکه اصاله الظهور در ظاهر معلّق است بر اینکه قرینه و یا ما یصلح للقرینیّه برخلافش