متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 416

متن و لا فرق فی الظاهر و النّصّ بین العامّ و الخاصّ المطلقین إذا فرض عدم احتمال فی الخاصّ یبقی معه ظهور العامّ - و إلاّ دخل فی تعارض الظّاهرین أو تعارض الظّاهر و الأظهر - و بین ما یکون التّوجیه فیه قریبا، و بین ما یکون التّوجیه فیه بعیدا، مثل: صیغه الوجوب مع دلیل نفی البأس عن التّرک؛ لأنّ العبره بوجود احتمال فی أحد الدّلیلین لا یحتمل ذلک فی الآخر و إن کان ذلک الاحتمال بعیدا فی الغایه؛ لأنّ مقتضی الجمع بین العامّ و الخاصّ بعینه موجود فیه.

ترجمه

تنبیه دوّم: نظریه شیخنا و مشهور پیرامون نصّ و ظاهر

- در (تعارض) ظاهر و نصّ (و تقدم نصّ بر ظاهر)، فرقی نیست:

1 - بین اینکه (در) عام و خاص مطلق (مثل: اکرم العلماء، و یحرم اکرام العلماء الفاسق) باشد، البته با فرض نبود احتمالی در خاص، که با وجود آن احتمال، ظهور عام باقی بماند (چرا که اگر خاص، ناصّ باشد، مثل یحرم اکرام... ظهور عام یعنی العلماء از دست رفته اختصاص می یابد به علمای عدول، و حال آنکه اگر خاص مثلا لا تکرم العلماء باشد، عموم العلماء باقی و دو خبر در تعارض قرار می گیرند).

2 - و بین اینکه در متباینین (مثل: اغتسل یوم الجمعه و لا بأس بترک غسل الجمعه باشد که) تأویل و توجیه (ظاهر، یعنی اغتسل بر استحباب) در آن قریب است.

3 - و بین اینکه (در) متباینین (مثل: ینبغی غسل الجمعه، و یجب غسل الجمعه باشد که) تأویل و توجیه (ظاهر، یعنی ینبغی به لزومی و وجوبی) در آن بعید است.

چرا تقدیم خاص مشروط بر اینستکه: ناصّ باشد؟

- زیرا مناط (عمل به احد الخبرین) به وجود یک احتمالی است که در یکی از دو دلیل (مثل اکرم العلماء) وجود دارد، و ظهورش علمای فاسق را هم دربر می گیرد، و این احتمال (یعنی وجوب اکرام علمای فاسق) در نص (یعنی یحرم اکرام العالم الفاسق) وجود ندارد، گرچه آن احتمال در نهایت بعد باشد. چرا؟

- زیرا که مقتضا و یا مناط جمع میان عام و خاص بعینه در متباینین هم وجود دارد.

***