متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 417

متن و قد یظهر خلاف ما ذکرنا فی حکم النّصّ و الظّاهر من بعض الأصحاب فی کتبهم الاستدلالیّه، مثل: حمل الخاصّ المطلق علی التّقیّه لموافقته لمذهب العامّه:

منها: ما یظهر من الشّیخ رحمه اللّه فی مسأله «من زاد فی صلاته رکعه»، حیث حمل ما ورد فی صحّه صلاه من جلس فی الرّابعه بقدر التشهّد علی التقیّه، و عمل علی عمومات إبطال الزّیاده(1) ، و تبعه بعض متأخّری المتأخّرین(2). لکنّ الشّیخ رحمه اللّه کأنّه بنی علی ما تقدّم عن العدّه و الاستبصار - من ملاحظه المرجّحات قبل حمل أحد الخبرین علی الآخر - أو علی استفاده التّقیّه من قرائن اخر غیر موافقه مذهب العامّه.

و منها: ما تقدّم عن بعض المحدّثین، من مؤاخذه حمل الأمر و النّهی علی الاستحباب و الکراهه.

ترجمه

بیان دوّمین نظریّه پیرامون نصّ و ظاهر

- و گاهی خلاف آنچه که ما در حکم نصّ و ظاهر گفتیم که: (خاص مقدّم بر ظاهر شده، ظاهر هم تأویل رفته، حمل بر نص می شود و دیگر نوبت به مرجّحات نمی رسد) از بعض اصحاب (از جمله مرحوم وحید بهبهانی در حاشیۀ مدارک) در کتب فقهیّۀ شان ظاهر می شود. مثل حمل خاصّ ناصّ بر تقیّه به دلیل موافقت آن با مذهب عامّه (و آخذ ظاهر به دلیل مخالفتش با آنها و حال آنکه این کار مربوط به ظاهرین است و نه عام و خاص).

* از جمله این مواردی که مخالف قانون نصّ و ظاهر عمل شده است.

- موردی است از شیخ طوسی در رابطۀ با مسألۀ نمازگزاری که از روی سهو یک رکعت به نمازش افزوده است، از آن جهت که ایشان روایاتی را که در صحت نماز کسی که پس از رکعت چهارم به قدر یک تشهد نشسته باشد، حمل بر تقیّه نموده و بر عموم روایات ابطال زیادت، عمل کرده است.

- بعض از متأخرین (مثل علامه مجلسی، محدث بحرانی و...) هم از ایشان پیروی کرده اند (یعنی اعمال ترجیح جهت صدوری کرده گفته اند روایتی که می گوید نماز مذکور باطل است، مخالف عامّه و روایاتی که می گویند صحیح است موافق عامّه اند).

توجیه روش شیخ طوسی در ابطال نماز مورد بحث:

- امّا شیخ طوسی (در حکم به ابطال نماز مزبور) کأنّ: