متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 420

وضوء نیست.

- و امّا حکم به استحباب وضوء (توسط شمای شیخ انصاری) فاقد اسناد ظاهری است، چونکه حجیّت تأویل کلام ائمه علیهم السّلام ثابت نشده است مگر اینکه ارادۀ تأویل به استحباب از خارج فهمیده شود، (زیرا که اعاده، ظهور در وجوب دارد و شما آن را تأویل به استحباب برده و با دیگری جمع کردید و حال آنکه تأویل حجّت نیست).

- و لذا صدور فتوی و عمل به این تأویل نیازمند به یک دلیل شرعی است، و صرف اولویّت داشتن جمع، صلاحیّت برای جمع (یعنی تقدیم نصّ بر ظاهر و تأویل ظاهر) ندارد.

- پس: (حق با شیخ طوسی است و باید که اعمال ترجیح نمود.)

***

تشریح المسائل

* مقدّمه بفرمائید که در رابطۀ با نص و ظاهر چند نظریه وجود دارد؟

- سه نظریّه:

1 - نظریّه شیخنا و مشهور 2 - نظریّۀ شیخ طوسی 3 - نظریّۀ اصولیین و قول به تفصیل

* حاصل مطلب در (و لا فرق فی الظاهر و النّصّ بین العامّ و الخاصّ المطلقین... الخ) چیست؟

- نظریّۀ خود شیخ و مشهور است مبنی بر اینکه:

- نصّ بر ظاهر مقدّم می شود و لذا ظاهر را باید توجیه نمود مطلقا.

- و امّا مطلقا در کلام ایشان اشاره به سه صورت مطلب دارد که آن سه صورت عبارتند از اینکه:

1 - گاهی نصّ و ظاهر، عام و خاص مطلق باشند، منتهی عام و خاص مطلق هم:

* گاهی هر دو ظهوری هستند، که از این جهت یا هر دو مساوی اند یا که عام اقوی ظهورا است، یا خاص اقوی است.

* و گاهی عام ظاهر و خاص نصّ است، مثل: اکرم العلماء که ظهور در وجوب اکرام همۀ علماء دارد، و لا بأس بترک اکرام النّحاه، که نصّ در عدم وجوب اکرام نحویین می باشد، که در اینجا بلا شک خاص مقدّم بر عام است یعنی که توسط خاص عام را تخصیص می زنیم و این مورد بالاتفاق است.

2 - و گاهی نصّ و ظاهر عامین من وجه و یا متباینین هستند، منتهی دلیل ظاهر یک توجیه قریب دارد. فی المثل:

- یک دلیل گفته: اغتسل للجمعه، که ظهور در وجوب دارد.

- دلیل دیگر گفته: لا بأس بترک غسل الجمعه، که بأس به معنای عذاب است و لا هم که برای نفی است، و لذا معنای این دلیل اینستکه: