متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 424

امثلۀ آن قبلا گذشت و یا مثل اینکه شخصی حلیله اش را بوسیده است آیا تقبیل و بوسیدن نیز موجب وضو و ناقض آن است یا نه؟

- یک دسته ادلّه می گوید: یعاد الوضوء من القبّله و من مسّ باطن الفرج و... که اظهر در وجوب است.

چرا؟

- چونکه جمله خبریّۀ در مقام انشاء، دلالتش بر وجوب اقوی و آکد از جملۀ انشائیه است.

- دستۀ دیگری از ادلّه می گوید: لا یعاد الوضوء، که نص در عدم وجوب اعاده است.

- در اینجا توجیه یعاد و حمل آن بر استحباب یک توجیه بعیدی است. و یا فی المثل حمل فعل امر بر اباحه توجیه بعید است.

- حال: در اینگونه موارد جای تقدیم نص بر ظاهر و تأویل الظاهر نمی باشد، بلکه جای ترجیح و قواعد متعارضین است.

- و امّا علّت اینکه جای تأویل الظاهر نیست، اینستکه: ما نمی توانیم که هرکجا گیر کردیم از پیش خود تأویلی برای کلام معصوم بسازیم بلکه در هرجا که از خارج قرینه ای بر تأویل داشته باشیم مثل قطع به صدور در قطعی الصدور که خود قرینه است بله، به تأویل می بریم، لکن هرکجا که دلیل و شاهد خارجی نداشته باشیم صرفا به بهانۀ الجمع اولی حق نداریم که مرتکب تأویل شویم. چرا؟

- لانّ التّأویل لم یثبت من کلامهم، و اولویّه الجمع نیز لم یثبت علی الاطلاق حتّی فی التّوجیهات البعیده.