متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 425

متن أقول - بعد ما ذکرنا من أنّ الدّلیل الدّالّ علی وجوب الجمع بین العامّ و الخاصّ و شبهه بعینه جار فیما نحن فیه، و لیس الوجه فی الجمع شیوع التّخصیص، بل المدار علی احتمال موجود فی أحد الدّلیلین مفقود فی الآخر، مع أنّ حمل ظاهر وجوب إعاده الوضوء علی الاستحباب أیضا شایع علی ما اعترف به سابقا -: لیت شعری ما الّذی أراد بقوله: تأویل کلامهم لم یثبت حجّیّته إلاّ إذا فهم من الخارج إرادته؟

فإن بنی علی طرح ما دلّ علی وجوب إعاده الوضوء و عدم البناء علی أنّه کلامهم علیهم السّلام فأین کلامهم حتّی یمنع من تأویله الاّ بدلیل؟! و هل هو الاّ طرح السّند لأجل الفرار عن تأویله؟! و هو غیر معقول.

و إن بنی علی عدم طرحه و علی التّعبّد بصدوره ثمّ حمله علی التقیّه، فهذا أیضا قریب من الأوّل؛ إذ لا دلیل علی وجوب التّعبّد بخبر یتعیّن حمله علی التّقیّه علی تقدیر الصّدور، بل لا معنی لوجوب التّعبّد به؛ إذ لا أثر فی العمل یترتّب علیه.

و بالجمله: إنّ الخبر الظّنّی إذا دار الأمر بین طرح سنده، و حمله، و تأویله، فلا ینبغی التأمّل فی أنّ المتعیّن تأویله و وجوب العمل علی طبق التأویل، و لا معنی لطرحه أو الحکم بصدوره تقیّه فرارا عن تأویله. و سیجیء زیاده توضیح ذلک إن شاء اللّه.

ترجمه

مناقشۀ شیخنا در کلام وحید بهبهانی:

پاسخ اوّل:

- ما (در پاسخ به مرحوم بهبهانی) می گوئیم: پس از آنکه گفتیم: آن دلیل (یا مناطی) که دلالت بر وجوب جمع بین عام و خاص و شبه آن (یعنی متباینین قریب التوجیه)، به عینه در ما نحن فیه (یعنی متباینین بعید التوجیه) جاری است، و لذا وجه (یا مناط) در جمع (قسم اوّل)، شیوع تخصیص (تحت قاعدۀ ما من عام إلاّ و قد خصّ) نیست، بلکه مناط جمع، آن احتمالی است که در یکی از دو دلیل (یعنی ظاهر) موجود و در دلیل دیگر مفقود است.

پاسخ دوّم:

- مضافا بر اینکه حمل ظهور وجوب اعادۀ وضوء (در روایت دوّم) بر استحباب نیز شایع است، بنابر اعتراف خود ایشان در قسم دوّم.

پاسخ سوّم:

- ای کاش می فهمیدم که ایشان چه چیزی را اراده کرده است از این کلامش که فرمود: