متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 53

2 - اینکه نه به سندها متعبّد باشیم و نه به ظهورها که احدی هم به این مطلب ملتزم نیست.

3 - اینکه سندها را گرفته، بدان متعبّد شویم و لکن از خیر ظهورها بگذریم و در ظاهر هر دو حدیث توجیه کنیم بر حمل یکی از آن دو بر عذرۀ غیر مأکول اللحکم و دیگری را بر مأکول اللحم.

4 - اینکه ظهورها را گرفته و به ادلّۀ حجیّت ظواهر متعبّد شده و از خیر یکی از دو سند بگذریم.

- در اینجا نیز نتیجۀ صورت سوّم جمع و نتیجۀ صورت چهارم طرح یکی از دو دلیل است.

- امّا لا ریب در اینکه رفع ید کردن از ادلّۀ حجیّت ظهورات و حمل ظاهر بر خلاف آن، بر رفع ید از ادلّۀ حجیّت سند و رفع ید از اصاله السند، اولویّت ندارد.

- خلاصۀ مطلب اینکه: جمع اولی از طرح نیست چرا که هر دو دلیل در یک رتبه و مسبّب از علم اجمالی هستند، یعنی اجمالا می دانیم که باید از احد الامرین رفع ید نمود و لکن در اینکه از اصاله الظهور رفع ید کنیم یا از اصاله السند؟ مردد هستیم.

- حال با این محاسبه از کجا که جمع اوّلی از طرح باشد؟ خیر، از آنجا که هر دو در یک رتبه هستند دلیلی بر اولویّت جمع بر طرح وجود ندارد.

* مراد از (بل قد یتخیّل العکس فیه... الخ) چیست؟

اینستکه: برخی به عکس مستدل مذکور که جمع را بر طرح ترجیح دادند معتقد شده اند به اینکه در اینجا طرح اوّلی از جمع است. چرا؟

- زیرا که در طرح تنها یک سند را نادیده گرفته و از اصاله السند آن رفع ید می کنیم و لکن نسبت به دیگری سندا و دلاله اخذ می کنیم تعیینا یا تخییرا درحالیکه در جمع بینهما و اخذ به سند هردو، از دو اصاله الظهور رفع ید می شود.

- بلا شک طرح آسانتر است و لذا ما همان را مرتکب می شویم.

* نظر شیخ در این رابطه چیست؟

- تخیل مذکور را قبول ندارد چرا که اصاله الظهور در هر یک از دو دلیل حجّت است مادامی که قرینه برخلافش نباشد.

- در ما نحن فیه حجیّت سند هر یک صلاحیّت قرینیّت بر رفع ید از ظهور دیگری دارد و لذا جای اصاله الظهور نسبت به هر دو دلیل وجود ندارد بلکه همان که سندش اخذ شده ظهورش هم حجّت است و دیگری اصلا حجّت نشده است تا اخذ به ظهور آن لازم باشد و بلکه تعبّد به ظهور هر کدام معقول نمی باشد. چرا؟

- زیرا: ظاهر با فراغت از اصل صدور ارزش دارد که در ما نحن فیه اصل ظهور محلّ کلام است.