متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 59

متن و منه یظهر: فساد قیاس ذلک بالنّصّ الظّنّی السّند مع الظّاهر، حیث یجب الجمع بینهما بطرح ظهور الظاهر، لا سند النصّ.

توضیحه: أنّ سند الظّاهر لا یزاحم دلالته - بدیهه - و لا سند النصّ و لا دلالته، و أمّا سند النّصّ و دلالته، فإنّما یزاحمان ظاهره لا سنده، و هما حاکمان علی ظهوره؛ لأنّ من آثار التّعبّد به رفع الید عن ذلک الظهور؛ لأنّ الشّکّ فیه مسبّب عن الشّکّ فی التّعبّد بالنّصّ.

ترجمه

دلیل پنجم:

اشاره

- و از اینکه (اینها مساوی اند و نه سببی و مسبّبی)، فاسد بودن قیاس ما نحن فیه با نصی که ظنّی السّند است (مثل لا تکرم النحاه که تعارض کرده است) با ظاهر (اکرم العلماء) و موجب جمع بین آن دو می شود به طرح (و دست برداشتن) از دلالت ظاهر (یعنی اکرم العلماء) نه به طرح و دست برداشتن از سند نصّ، اشکار می شود.

- توضیح مطلب اینکه:

- سند ظاهر (یعنی اکرم العلماء) با دلالت خودش مزاحمتی ندارد و با سند نصّ (یعنی لا تکرم النحاه) نیز اصطکاکی ندارد (چون معارضه مربوطه به دلالتین است و نه سندین) و با دلالت آن نص نیز اصطکاکی ندارد (چون تعارض بین دلالتین است و نه بین یک دلالت و یک سند)، امّا دلالت آن روشن است، چرا که با طرح و کنار گذاشتن سند مراعاتی برای ظاهر باقی نمی ماند.

- و امّا سند نصّ و دلالت آن که نص است (چون صلاحیّت قرینۀ صارفه بودن را دارد) مزاحم با ظاهر آن (یعنی دلالت اکرم العلماء) می شوند و نه با سند آن، و این دو (یعنی سند و دلالت لا تکرم النحاه) حاکم بر ظهور (و عموم) اکرم العلماء می گردند. چرا؟

- زیرا از آثار تعبّد به (حجیّت) خبر ثقه، رفع ید از آن ظهور (یعنی اصاله العموم اکرم العلماء) است.

چرا؟

- زیرا شک در ظاهر (اکرم العلماء به اینکه حجّت است یا نه؟) مسبّب است از شکّ در تعبّد به نصّ (یعنی مسبّب از اینستکه: آیا سند لا تکرم النحاه حجّت است یا نه؟)

***

تشریح المسائل

* حاصل مطلب در (و منه یظهر فساد قیاس ذلک بالنّصّ الظّنی السّند... چیست؟)

- بیان دلیل پنجم طرفداران تعمیم قاعدۀ جمع است و لذا می فرماید: