متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 14 صفحه 9

اطمینان صددرصد است.

3 - بر اصل برائت عقلیّه نیز وارد است، چراکه موضوع برائت عقلیّه عدم البیان است و از آنجا که با آمدن علم بالاترین نوع بیان می آید، عدم البیان مرتفع می شود.

4 - بر اصل برائت شرعیّه نیز وارد است، چراکه موضوع این اصل شکّ در تکلیف الزامی است، و لذا وقتی که علم به تکلیف می آید، شک وجدانا از بین می رود و دیگر موضوعی برای اصل مزبور باقی نمی ماند.

5 - بر اصل احتیاط عقلی نیز وارد است، چراکه موضوع این اصل احتمال عقاب است، لکن با حصول علم به وجوب ظهر مثلا در جانب جمعه احتمال عقاب منتفی می شود.

6 - بر اصل احتیاط شرعی هم وارد است چراکه موضوع این اصل هم شک در مکلّف به است و با آمدن علم به یکطرف شک مرتفع می شود و جایی برای استفاده این اصل باقی نمی ماند.

* و امّا دلیل ظنّی لکن ظنّ معتبر مثل خبر ثقه:

7 - بر برائت عقلی وارد است و موضوع آن را که لابیانی است وجدانا از بین می برد، چراکه خبر ثقه شرعا بر وجوب و یا حرمت بیانیّت دارد و إذا جاء البیان ارتفع عدم البیان.

8 - بر احتیاط عقلی نیز وارد است چراکه احتمال عقاب را وجدانا از بین برده و یقین به عدم عقاب می آورد.

9 - بر اصاله التخییر هم وارد است چراکه موضوع آن را که تحیّر باشد وجدانا از بین برده و به جای آن اطمینان می نشاند.

* دلیل ظنّی و امارۀ معتبره بر چه اصولی حاکم است و تنزیلا موضوع آنها را مرتفع می سازد؟

1 - بر اصل برائت شرعی حاکم است، چراکه موضوع برائت شرعی، شک و عدم العلم به تکلیف است و لذا با قیام امارۀ معتبره نیز علم به تکلیف حاصل نمی آید و وجدانا شک و عدم العلم مرتفع نمی شود و لکن از آنجا که شارع مقدّس این اماره را در حق ما حجّت کرده و آن را نازل به منزلۀ علم قرار داده است وظیفۀ ما هم اینستکه: آن را علم به حساب آورده بگوییم: کانّ شکی نیست گرچه این تنزیل و ادّعاست و نه وجدان.

2 - بر احتیاط شرعی هم حاکم است، چراکه موضوع آن شک در مکلّف به باشد تنزیلا مرتفع شده و دیگر موضوعی برای اجرای اصل باقی نمی ماند.

3 - بر استصحاب نیز حاکم است چراکه موضوع استصحاب شک در بقاء ماکان است و لذا با قیام اماره علم برخلاف یا بر وفاق نمی آید لکن نازل به منزلۀ علم که آمد کانّ شکی در کار نیست و لذا جایی برای استصحاب باقی نمی ماند.