متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 104

ذهب و فضه هستند و لذا مانعی ندارد که ما بگوئیم تمام افراد ذهب و فضه استثنا شده و ضمانت در عاریۀ مطلق الجنسین است، چه نقدین باشند که مسکوک است و چه غیرنقدین باشند مثل حلّی.

*مراد از فمن الاصحاب من نظر... الخ چیست؟

بیان سوّمین نظریه است و لذا مرحوم شهید ثانی رحمه اللّه می فرماید: و برخی دیگر از جمله فخر الاسلام، از این زاویه به روایات مذکور نگاه کرده اند که با قطع نظر از عمومات اوّلیّه خود، این دو دسته روایات که در باب طلا و نقره وارد شده اند نسبتشان با یکدیگر عام و خاص و یا مطلق و مقیّد هستند. یعنی:

* روایات ذهب و فضّه، به قولی که (مفرد محلّی به الف و لام را از مطلقات می داند) مطلق هستند و به قولی که (معرّف به الف و لام جنس را از الفاظ عموم می داند) عام هستند.

* و در مقابل روایات درهم و دینار که با مفهوم حصر دلالت دارند بر اینکه فقط درهم و دینار ضمان دارد و لا غیر نسبت به روایات دسته اوّل خاص یا مقیّد هستند.

- و در اینجا قانون اینستکه: مطلق را بر مقیّد و عام را بر خاص حمل کرده و بینهما را جمع کرده و در نتیجه بگوئیم:

- خصوص عاریۀ درهم و دینار ضمان دارد و نه مطلق جنس ذهب و فضّه، و بالمال روایات ذهب و فضه از صحنه خارج شده و باقی می ماند آن عمومات اوّلیّه نفی الضّمان عن العاریه با این خصوصیاتی که مثبت ضمان برای درهم و دینارند.

حال: با این خاص آن عام را تخصیص زده و فتوی می دهیم به ضمانت خصوص نقدین و لا غیر.

نکته: نتیجۀ این طریق با طریقۀ اوّل که شیخ بیان نمود عملا یکی است و لکن از لحاظ مقدّمات و بحثهای عملی شیخ از راه عامین من وجه و... پیش آمد و لکن فخر الدین از راه عام و خاص مطلق و...