متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 120

- تقیید ذهب و فضّه بهتر است (یعنی بهتر است که از ظهور ذهب و فضّه رفع ید کرده بگوئیم: حلّی مصوغه ضمان ندارد، چرا که روایت دیگر ضمان را منحصر کرده در درهم و دینار.

بازگشت شیخنا و اثبات حقانیّت سخن شهید ثانی رحمه اللّه:

اشاره

- مگر اینکه گفته شود که: این حصر ضمان در هریک از دو روایت درهم و دینار قاصر از دلالت اند از آن جهت که هریک از آن دو به یکی از درهم و دینار اختصاص دارند (یکی مربوط به درهم است و دیگری مربوط به دینار)، در نتیجه تنها اخراج آن دیگری (یعنی روایت ذهب و فضّه) از تحت آن عمومات نفی ضمان (که می گوید هیچ عاریه ای ضمان ندارد مگر ذهب و فضّه چه سکّه دار و چه بدون سکّه) واجب می شود (در نتیجه حلّی مصوغه ضمان دارد) چرا؟

- زیرا این (اختصاص احد الرّوایتین به احدی الدّرهم و الدینار) موجب وهن در حصر است، گرچه این امر در مطلق عام (یعنی اکرم العلماء) اینچنین نیست.

- مؤیّد این سخن شهید ثانی (که حلّی مصوغه ضمان آور است) اینستکه: تقیید ذهب و فضّه به درهم و دینار توسط فخر الدین جدّا بعید است، چرا که غالبا عاریه ها روی حلّی مصوغه است و نه درهم و دینار.

***

تشریح المسائل

*مقدّمه بفرمائید که نتیجۀ نهایی نقل کلمات شهید ثانی رحمه اللّه چه شد؟

- این شد که هریک از اخبار نقدین و جنسین مخصّص عمومات عدم ضمان بوده و هیچکدام مانع از تخصیص به دیگری نیست.

*حاصل مطلب شیخنا در اقول:... الخ چیست؟

- تکرار همان نظریۀ اوّل است از سه نظری که در رابطۀ با جمع بین آن دو دسته روایت با دستۀ چهارم مطرح شد، منتهی در اینجا با دو بیان آن را اثبات می کنند:

* بیان اوّل اینکه: فعلا ما با احادیث عامّۀ نفی ضمان از عاریه کاری نداریم، حرف ما اینستکه: در رابطۀ با عاریۀ طلا و نقره دو دسته روایت وارد شده است که نسبت بینهما عموم و خصوص من وجه است.

- و امّا در مادّۀ اجتماع، روایات نقدین مقدّم است، که بیان آن قبلا گذشت.

* بیان دوّم اینکه: از یکطرف روایات نقدین ظهور در انحصار دارند و ظاهرشان اینستکه: غیر از درهم و دینار، عاریۀ هیچ چیزی ضمان آور نیست.

- از طرف دیگر ظاهر روایات ذهب و فضّه اینستکه: مطلق الذّهب و الفضّه، ضمان دارد. و لذا امر دائر است: