متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 127

- سوّمی هم پس از خروج مادّۀ اجتماعشان نسبت به اوّلی قلیل الافراد شده و در مادّۀ اجتماع مقدّم می شود.

- در نتیجه:

- مادّۀ اجتماع یعنی عالم فاسق شاعر در تحت دلیل سوّم داخل می شود و اکرامش مستحب می شود.

- آنگاه دلیل اوّل و دوّم که قبل از این معالجه، عام و خاص من وجه بودند پس از معالجه، اکنون متباینین هستند و انقلاب نسبت پیدا کرده اند.

*غرض شیخنا از وقس علی ما ذکرنا، صوره وجود المرجّح من غیر جهه الدّلاله لبعضها علی بعض

چیست؟

نکته: آن چه تابحال گفته آمد از حیث ترتیب معالجات برحسب دلالتها بود.

- شیخ می فرماید: همین قانون در ترجیح سند نیز قابل اعمال است.

- فی المثل فرض کنید:

- دلیل اکرم العلماء به لحاظ سندی اقوی بوده و راویانش هم اعدل هستند.

- دلیل لا تکرم الفسّاق هم راویانش عادل هستند.

- دلیل یستحبّ اکرام الشّعراء نیز راویانش ثقه هستند.

- در اینجا: دلیل اوّل مقدّم بر دلیل دوّم و مخصّص آن می شود نسبت به مادّۀ اجتماع.

- دلیل دوّم هم بر دلیل سوّم مقدّم شده و مخصّص آن می گردد.

* نکته: تا به اینجا به بیان برخی از مرجّحات دلالیّۀ اظهر بر ظاهر پرداخته شد، از اینجا به بعد وارد بیان تفصیلی تقسیم بندی کلّی مرجّحات در مقام چهارم می شود.

- به عبارت دیگر: تا به اینجا در بخش مرجّحات یعنی مقام رابع در رابطۀ با مقام اوّل از سه مقام این باب یعنی مقام ترجیحات دلالی بحث شد و گفته آمد که ترجیحات دلالی بر سایر مرجّحات مقدّم بوده و با وجود مرجّحات دلالیّه نوبت به مرجّحات داخلی و خارجی و سندی و متنی نمی رسد.

- همچنین گفته شد که: محور ترجیح دلالی دو باب نص و ظاهر و اظهر و ظاهر است.

- برای ترجیح اظهر بر ظاهر هم یک سلسله مرجّحات نوعیّه، صنفیّه و شخصیّه ذکر گردید.

- سپس پیرامون انقلاب نسبت گفتگو کرده و مثالهایی هم ذکر گردید.