متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 133

حال: نسبت بین اکرم العلماء العدول با لا تکرم النحاه، عموم و خصوص من وجه است. چرا؟

- زیرا عدول علماء اعم است از اینکه نحوی باشد یا نحوی نباشد، نحوی هم اعم است از اینکه عادل باشد یا عادل نباشد.

- در اینجا: باید که قاعدۀ عام و خاص من وجه را رعایت نمود.

* گاهی هم هردو مخصّص منفصل اند، منتهی یکی لبّی است و یکی لفظی مثلا:

- لا تکرم الفسّاق، لبّی یعنی اجماعی است یعنی اجماع قائم شده است که نباید فساق علماء را اکرام نمود.

- امّا لا تکرم النّحاه، یک دلیل لفظی است.

* گاهی هم هردو مخصّص دلیل لفظی هستند، هم لا تکرم فسّاقهم و هم لا تکرم النّحاه.

*جناب شیخ نظر جنابعالی در این رابطه چیست؟

- اینستکه: وقتی شما یک عام مطلق دارید که در مقابل آن دوتا خاص مطلق قرار دارد، هردو خاص را یکباره بر عام وارد کنید، یعنی هم فسّاقشان را کنار بگذارید و هم نحّاتشان را، بدون اینکه فرقی باشد بین اینکه یکی لفظی است و یکی لبّی.

- به عبارت دیگر: یک بار فسّاق را بوسیله تخصیص از بین علماء خارج می کنیم و بار دیگر بوسیله تخصیص نحات را از بین علماء خارج می کنیم.

*انما الکلام در چیست؟

اینستکه: برخی خیال کرده اند که اگر هردو خاص، لفظی باشند تفاوت می کند با اینکه یکی لفظی و یکی لبّی باشد و لذا می گویند:

- اگر هردو مخصّص لفظی باشند بله، همینطور است که شمای شیخ فرمودید یعنی هردو خاص را یکباره وارد بر آن عام مطلق می کنیم.

- امّا اگر یکی لفظی باشد و یکی لبّی، مثل مخصّص متصل باید عمل کرد یعنی که اوّل اکرم العلماء را با مخصّص لبّی تخصیص می زنیم، در نتیجه عام ظهور پیدا می کند در ما بقی، سپس نسبت آن را با لا تکرم النّحاه می سنجیم.

*پاسخ جنابعالی به این توهّم چیست؟

اینستکه: وقتی دو مخصّص هردو منفصل هستند، ظهور همان مخصّص اوّلی را مدّنظر گرفته و هر چندتا مخصّص که باشد به یکباره بر پیکر آن عام وارد می کنیم چه هردو لفظی باشند و چه یکی لفظی و یکی لبّی باشد.

- خلاصۀ مطلب اینکه: