متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 147

چرا که:

- وقتی عام، یعنی: اکرم العلماء را با خاص اوّلی یعنی لا تکرم الفسّاق منهم، تخصیص زدیم، معنایش این می شود که: اکرم العلماء العدول.

- این اکرم العلماء العدول، نسبت به آن یستحبّ اکرام العدول که خود عام مطلق است می شود خاص مطلق.

- یعنی این عامّی که قبل از تخصیص، نسبتش با خاص دوّم، عام و خاص من وجه بود، پس از تخصیص نسبتش با آن می شود عام و خاص مطلق.

*در کجا این نسبت منقلب نمی شود؟

- در جایی که نسبت میان عام با خاص اوّلی و با خاص دوّمی واحده است، یعنی:

- اگر ما عام را با خاص اوّلی تخصیص بزنیم، نسبت عام با خاص دوّم عوض نمی شود.

فی المثل آمده است که:

1 - اکرم العلماء، که عام است و معنایش اینستکه: همۀ علماء واجب الاکرام اند، چه عادل چه فاسق، چه شاعر و چه غیر شاعر.

2 - لا تکرم الفسّاق، که خاص اوّل است و نسبتش با عام، عموم و خصوص من وجه است به این معنا که فساق را اکرام نکن، چه شاعر و چه غیرشاعر.

3 - یستحبّ اکرام الشّعراء، که خاص دوّم است و باز نسبتش با عام، عموم و خصوص من وجه است.

یعنی اکرام شعراء مستحب است چه عالم چه جاهل چه فاسق و چه غیرفاسق.

پس: نسبت عام به هریک این دو خاص، عموم و خصوص من وجه، یعنی یکی است.

- نکته: گفته شد که عام قلیل الافراد، اشبه به نصّ است.

- در اینجا: عام ما یعنی العلماء قلیل الافراد و خاص ما یعنی فساق که خود عام است، کثیر الافراد است.

حال:

1 - در رابطۀ با اکرم العلماء می گوئیم: اگر یک عالمی باشد که نه شاعر باشد، نه فاسق باشد روشن است که اکرامش واجب است.

2 - در رابطۀ با لا تکرم الفسّاق می گوئیم: اگر یک عالم فاسق وجود داشته باشد باز اکرامش واجب است. چرا؟

زیرا: عالم غیرفاسق که تکلیفش روشن است، چون براساس اکرم العلماء اکرامش واجب است. چرا؟

- زیرا مراد در لا تکرم الفسّاق که می گوید: اکرام فسّاق حرام است، فسّاق غیرعالم است. خوب: