متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 15

متن و من هنا یقع الإشکال فی تخصیص العمومات المتقدّمه فی کلام النبیّ أو الوصیّ أو بعض الأئمّه علیهم السّلام بالمخصّصات الوارده بعد ذلک بمدّه عن باقی الأئمه علیهم السّلام؛ فإنّه لا بدّ أن یرتکب فیها النّسخ، أو کشف الخاصّ عن قرینه مع العامّ مختفیه، أو کون المخاطبین بالعامّ تکلیفهم ظاهرا العمل بالعموم المراد به الخصوص واقعا.

أمّا النّسخ - فبعد توجیه وقوعه بعد النّبیّ صلّی اللّه علیه و آله بإراده کشف ما بیّنه النبیّ صلّی اللّه علیه و آله للوصیّ علیه السّلام عن غایه الحکم الأوّل و ابتداء الحکم الثّانی - مدفوع: بأنّ غلبه هذا النّحو من التّخصیصات یأبی عن حملها علی ذلک، مع أنّ الحمل علی النّسخ یوجب طرح ظهور کلا الخبرین فی کون مضمونهما حکما مستمرّا من أوّل الشّریعه إلی آخرها، إلاّ أن یفرض المتقدّم ظاهرا فی الاستمرار، و المتأخّر غیر ظاهر بالنسبه إلی ما قبل صدوره، فحینئذ یوجب طرح ظهور المتقدّم لا المتأخّر، کما لا یخفی و هذا لم یحصل فی کثیر من الموارد بل أکثرها.

و أمّا اختفاء المخصّصات، فیبعّده بل یحیله - عاده - عموم البلوی بها من حیث العلم و العمل، مع إمکان دعوی العلم بعدم علم أهل العصر المتقدّم و عملهم بها، بل المعلوم جهلهم بها.

ترجمه

اشکال در تخصیص عمومات متقدّمه بوسیلۀ خصوصیات متأخرّه:

اشاره

- و از اینجا که (برخی بر ابطال نسخ دلیل اقامه کرده اند)، در تخصیص عمومات متقدّمه در کلام (خدا مثل: خلق لکم ما فی الارض جمیعا) و در کلام نبی صلّی اللّه علیه و آله (مثل: ما من شیء یقرّبکم الی الجنّه و یبعّدکم من النّار و قد امرتکم به) و در کلام امام علی علیه السّلام (مثل: اسکتوا امّا سکت اللّه) و در کلام بعضی از ائمه علیهم السّلام (مثل: کلّ شیء لک حلال) بوسیلۀ خصوصیات (واجبات و محرّمات) و اراده از ائمۀ اخر، پس مدّت طولانی از آن عمومات (مثل: یحرم عصیر العنبی اذا غلا و...) اشکال واقع می شود.

به اینکه:

1 - یا ناگزیریم از اینکه در آن خصوصیات مرتکب نسخ شده (چرا که این خصوصیات پس از زمان عمل به عام وارد شده اند.

2 - یا که خاص کاشف از قرینۀ متّصله و یا مقامیّه ای (از همان ابتدا) با عامّ است (که بیان کنندۀ آن عام بوده و مسلمین صدر اسلام نیز می فهمیده اند که ظاهر آن عام مراد نیست و عصیر عنبی مثلا حرام است)

3 - یا که مخاطبین به عام (یعنی مسلمانهای صدر اوّل که مخاطب بودند به خلق لکم ما فی الارض جمیعا) تکلیفشان، ظاهرا عمل به عموم بوده است، در حالیکه مراد از آن عموم، خصوص بوده است واقعا.