متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 158

- حال: هر حدیثی که از حیث بیان حکم واقعی اقوی باشد آن حدیث مقدم است، فی المثل:

- دو حدیث تعارض کرده اند که احدهما موافق عامّه است و دیگری مخالف عامه، در اینجا حدیث مخالف از جهت صدور رجحان دارد. چرا؟

- زیرا در موافق عامه احتمال تقیّه، قویّا موجود است و لکن در مخالف عامه این احتمال برابر با صفر است و لذا جهت بیان واقع قوّت می گیرد که تعدّم القوی علی الضعیف.

- نکته: مرجّح صدوری منحصر به اخبار آحاد می باشد چه نبوی باشد و چه امامی، و لکن مرجّح جهتی منحصر به اخبار معصومین است و در خبرهای نبوی نیست چونکه پیامبر از کسی تقیّه نداشت لکن اختصاص به خبر واحد هم ندارد چرا که این مطلب خبرهای متواترۀ صادره از معصومین علیه السّلام را نیز دربرمی گیرد.

* و امّا مرجّحات مضمونیه: عبارتند از: عواملی که سبب رجحان مضمون یک حدیث بر حدیث دیگر می شوند یعنی که یک حدیث را از حیث مضمون در نظر مجتهد اقرب الی الواقع می کنند. فی المثل:

- دو حدیث تعارض کرده اند درحالی که یکی از آن دو منقول به لفظ و دیگری منقول به معنا است، که البته در منقول به معنا احتمالاتی وجود دارد که در منقول به لفظ چنین احتمالاتی نیست. چرا؟

- چون شاید که ناقل به معنا و به اصطلاح مترجم نتوانسته باشد که به درستی مراد و مقصود گوینده را برساند و قصور یا تقصیری صورت پذیرفته باشد و لکن در نقل به لفظ این مسائل نیست و لذا اقرب الی الواقع است.

نکته: تقسیم بندی مذکور از مرحوم شیخ بود، در قسمت بعد به دنبال این هستیم که ببینیم تقسیم بندی مشهور تا زمان شیخ چیست؟

*با توجّه به نکتۀ اخیر مراد شیخ از و امّا تقسیم الاصولیین المرجّحات... الخ چیست؟

بیان تقسیم بندی مشهور است، تا قبل از زمان خود شیخ و آن اینستکه:

- مشهور مرجّحات را بطور کلّی بر دو قسم می دانستند:

1 - مرجّحات سندیّه که موجب رجحان سند می شوند.

2 - مرجّحات متنیّه که موجب رجحان متن یک حدیث بر دیگری.

*نظر شیخ در این رابطه چیست؟

اینستکه:

- تقسیم بندی مشهور به لحاظ مورد و محلّ مرجّح است که یا سند است و یا متن.

- تقسیم بندی ما به لحاظ و اعتبار مورد و محلّ رجحان است.

*مراد شیخ از بل یذکرون المنطوق و المفهوم... الخ چیست؟