متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 16

- امّا نسخ: پس بعد از توجیه وقوع آن پس از نبی اکرم صلّی اللّه علیه و آله به ارادۀ کشف آنچه که حضرت صلّی اللّه علیه و آله برای وصی خود بیان فرموده است از غایت و پایان حکم اوّل و ابتدای حکم دوّم (یعنی نسخ جایز و ممکن الوقوع) دفع می شود به اینکه:

اشکال اوّل:

اوّلا: غلبه و کثرت اینگونه خصوصیات، ابا دارد از حمل آنها بر نسخ (چرا که حتّی نسخ جایز هم در نهایت ندرت و خصوصیات در غایت کثرت اند).

اشکال دوّم:

ثانیا: حمل بر نسخ (به این معنا که لا تکرم العالم الفاسق را ناسخ اکرام العلماء قرار بدهید) مستلزم طرح و کنارگذاشتن ظهور هر دو خبر است که مضمون هریک از این دو خبر، حکمی مستمر است از اوّل شریعت تا به آخر (چرا که وقتی شما لا تکرم العالم الفاسق را ناسخ قرار دهید، اکرم العلماء منقطع الاخر می شود و خود ناسخ هم که تازه پیدا شده منقطع الاوّل می شود).

دفع اشکال دوّم:

- مگر اینکه فرض شود که آن اوّلی (اکرم العلماء) ظهور در استمرار (و عموم ازمانی) دارد و آن دوّمی (لا تکرم العالم الفاسق) نسبت به ما قبل صدورش فاقد ظهور است، و لذا در اینصورت که (دوّمی ظهور در ماقبل ندارد) نسخ موجب طرح ظهور اوّلی (یعنی منقطع الاخر شدن) آن عام می شود و نه دوّمی.

بطلان توجیه فوق و بازگشت اشکال:

1 - این توجیه ما (که گفتیم ایراد دوّم وارد نیست) در بسیاری از موارد عام و خاص (یعنی در روایات) بلکه در اکثر آنها تمام نمی باشد (چرا که در روایات اگر امام علیه السّلام بگوید عصیر عنبی حرام است، کاشف از اینستکه: از اوّل حرام بوده است و لذا اگر ناسخ باشد می شود منقطع الاول، بلکه این توجیه در عام و خاص های صادر شده از موالی ظاهریه تمام است).

2 - و امّا اختفاء آن قرائن (مورد ادّعا)، عام البلوی بودن مسأله از جهت علم و عمل، این مسألۀ مورد ادعا را بعید، بلکه محال می کند، علاوه بر امکان ادعای علم بر اینکه مسلمانان آن عصر نه به این خصوصیات علم داشته اند و نه به آن ها عمل می کرده اند، بلکه آنچه معلوم است جهل آنها به آن مخصصات بوده.

- پس: (احتمال اوّل و دوّم باطل شد).

تشریح المسائل

اشاره

*مقدّمه بفرمائید که نسخ در هر زمانی ممکن است؟

- خیر، مشهور بر آن اند که نسخ منحصر به زمان پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و است و لذا پس از رحلت پیامبر