متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 161

1- (1) - ذکره العلاّمه فی نهایه الوصول (مخطوط): 455.

دیگری و اقرب الی الواقع باشد، یا از جهت متعدّد بودن تزکیه کنندگان یا از جهت رجحان یکی از دو تزکیه کننده بر دیگری.

- و به همان قسمت ملحق می شود اشتباه شدن اسم آقای (راوی) مزکّی با (راوی) غیرمزکّی از مجروحین و ضعف آن ممیّز (یا قیدی) که مشترک بوسیلۀ آن تمییز داده می شود.

4 - عالی بودن سند:

اشاره

- و از جملۀ این مرجّحات، عالی بودن اسناد است، چرا که هرچه (حدیث) قلیل الواسطه باشد احتمال کذب در آن کم تر است.

- و گاهی در بعضی از موارد این رجحان (یعنی عالی السّند بودن) مورد تعارض واقع می شود که البته نادر است.

- و بعید بودن اینگونه اسناد (که فی المثل حدیث با دو واسطه از امام نقل شود) به دلیل دوری و فاصلۀ زمانی زیاد بین روات است.

- در نتیجه گمان بر ارسال و حذف مسائلی می رود، که دیگر بستگی به نظر مجتهد دارد.

***

تشریح المسائل

*حاصل مطلب در امّا التّرجیح بالسّند فبامور... الخ چیست؟

- اینستکه: ترجیح به سند به سبب اموری صورت می پذیرد که ما به هفت مورد از این موارد که اهمّ هستند می پردازیم.:

1 - از جملۀ این موارد، موردی است که دو حدیث تعارض می کنند در حالیکه راوی یکی از آن دو علاوه بر وثاقت دارای عدالت نیز هست، لکن در حدیث مقابل دو صورت محتمل است و آن اینستکه:

* اگر راوی آن نه عادل باشد و نه ثقه، آن خبر حجّت نمی باشد و می دانیم که حجّت هرگز با لاحجّت تعارض نمی کند.

* اگر راوی آن ثقه یعنی متحرّز عن الکذب باشد و لکن عادل هم نباشد، خبر ثقه حجّت است.

- در اینصورت دو حجّت باهم تعارض می کنند و لکن خبر عادل بر ثقه مقدّم می شود چرا که موجب اقربیّت الی الصّدور و الصّدق می شود.

2 - از جملۀ این موارد، موردی است که دو حدیث تعارض می کنند در حالیکه راوی هردو حدیث عادل اند، منتهی یکی از آن دو اعدل و دیگری عادل است باز هم خبر اعدل ارجح از خبر عادل بوده و به مناط مذکور در مورد اوّل مقدّم بر آن می شود.

*اعدلیّت راوی چگونه دانسته می شود، یعنی از کجا بفهمیم فلان راوی عادل و دیگری اعدل است؟