متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 164

متن و منها: أن یرسل أحد الراویین فیحذف الواسطه و یسند الآخر روایته؛ فإنّ المحذوف یحتمل أن یکون توثیق المرسل له معارضا بجرح جارح، و هذا الاحتمال منفیّ فی الآخر. و هذا إذا کان المرسل ممّن تقبل مراسیله، و إلاّ فلا یعارض المسنّد رأسا. و ظاهر الشّیخ فی العدّه تکافؤ المرسل المقبول و المسند(1) ، و لم یعلم وجهه.

و منها: أن یکون الرّاوی لإحدی الرّوایتین متعدّدا و راوی الاخری واحدا، أو یکون رواه إحداهما أکثر فانّ المتعدّد یرجّح علی الواحد و الأکثر علی الأقلّ، کما هو واضح. و حکی عن بعض العامّه(2) عدم التّرجیح قیاسا علی الشّهاده و الفتوی. و لازم هذا القول عدم التّرجیح بسائر المرجّحات أیضا، و هو ضعیف.

و منها: أن یکون طریق تحمّل أحد الرّاویین أعلی من طریق تحمّل الآخر، کأن یکون أحدهما بقراءته علی الشیخ و الآخر بقراءه الشیخ علیه، و هکذا غیرهما من أنحاء التّحمّل.

ترجمه

5 - مسندیّت:

- و از جملۀ این مرجّحات سندیه اینستکه:

- یکی از دو راوی، حدیث را ارسال کرده است، که در نتیجه واسطه حذف شده است و دیگری آن را مسندا و نه مرسلا روایت کرده است.

- پس: آن فرد حذف شدۀ از سلسله ممکن است مورد وثوق مرسل باشد و لکن احتمال دارد که این توثیق او معارض با جرح جارحی بشود و حال آنکه این احتمال در آن دیگری که مسند است وجود ندارد.

- و این (که گفته شد اسناد در مقابل ارسال از مرجّحات محسوب می شود) در صورتی است که مرسل از کسانی باشد که مراسیلش مورد قبول است (مثل مراسیل ابن ابی عمیر) و الاّ (اگر مرسل چنین کسی نباشد) اصلا با مسند تعارض نمی کند چونکه مرسل در مقابل مسند، حجّیت ندارد.

- و ظاهر کلمات شیخ طوسی در عدّه نیز، متکافؤ بودن مرسل مقبول و مسند است (یعنی که هیچکدام راجح و مرجوح نیستند، و لکن وجه کلام جناب طوسی برای ما معلوم نیست.

6 - تعدّد راوی:

- و از جملۀ این مرجّحات سندیّه اینستکه: