متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 17

اعظم صلّی اللّه علیه و آله نسخ امکان ندارد. چرا؟

- بخاطر اینکه ائمه علیهم السّلام شارع نیستند بلکه حافظ و مبیّن شریعت پیامبر اسلام هستند و لذا نسبت به کلمات معصومین علیهم السّلام امکان حمل بر نسخ نیست.

*با توجه به مقدّمۀ فوق مراد شیخ از و من هنا یقع الاشکال فی تخصیص العمومات المتقدّمه...

الخ) چیست؟

- اینستکه: از یکطرف قبول کردیم که هر خاصّی و یا مقیّدی که پس از حضور زمان حاجت و عمل به عام و یا مطلق وارد شود، به ناچار باید که حمل بر نسخ شود و نه تخصیص.

- از طرف دیگر نسبت به کلمات ائمه علیهم السّلام حمل بر نسخ تالی فاسد دارد و لذا در اینجا یک اشکال اساسی پیدا می شود و آن اینستکه:

- در اینکه عمومات زیادی در قرآن و کلام نبوی صلّی اللّه علیه و آله و یا کلام جناب وصیّ علیه السّلام وارد شده است و مخصصات آنها در کلمات ائمه علیهم السّلام بعدی با یک فاصلۀ زمانی نسبتا زیادی و خلاصه پس از حضور زمان عمل صادر شده است، شکی نیست و هکذا نسبت به کلمات امام سابق و لاحق که فرضا عامّی در کلام امام صادق علیه السّلام و خاصّی در کلام امام عسگری وارد شده که سالها باهم فاصله دارد، حال سؤال اینستکه: این خصوصیات را باید حمل بر نسخ کنیم و یا حمل بر تخصیص؟

- می فرماید: سه احتمال در آن متصوّر است:

1 - اینکه آن را حمل بر نسخ کنیم لکن به آن معنایی که به زودی خواهد آمد.

2 - اینکه آن را حمل بر تخصیص کنیم لکن به این معنا که از اوّل امر قرینه همراه عام بوده ولی مخفی شده است، و این حدیث خاصّی که از لسان مبارک امام صادق علیه السّلام صادر می شود کاشف از قرینۀ آن عام کتابی و نبوی صلّی اللّه علیه و آله و علوی علیه السّلام است.

3 - اینکه آن را حمل بر تخصیص کنیم لکن به این معنا که عام یقینا از اوّل، عام صادر شده است و مراد یقینا خصوص بوده است و یقینا هم از اوّل قرینه نبوده است و به خاطر مصالحی عام و کلّی گفته است و اکنون که سالها می گذرد مخصّص می آید.

*قبل از بررسی احتمال اوّل و مقدّمه بفرمائید نسخ بر چند قسم است؟

- بر دو قسم است:

1 - نسخ مصطلح و آن عبارتست از بیان الانتهاء عند الانتها یعنی که مدّت یک حکم به سر آمده است و لذا در لحظه ای که مناط آن به پایان می رسد حکم جدید صادر می شود.

2 - نسخ غیر مصطلح و آن عبارتست از بیان الانتهاء قبل الانتهاء، که این خود به دو نحو متصوّر است: